Statue No. 5 in Máslojedy

Pomník č. 5 w Máslojedech to jeden z kamiennych pomników rozsianych po bojisku bitwy pod Hradcem Králové (Sadową/Königgrätz) z 3 lipca 1866 roku, stojący na polnej drodze prowadzącej z Máslojed do Benátek, przy północno-wschodnim skraju lasu Svíb. Upamiętnia żołnierzy austriackiego cesarsko-królewskiego 12. pułku piechoty, którzy polegli w walkach o las Svíb — jeden z najkrwawszych epizodów bitwy.

Co przedstawia pomnik?

To pomnik figuralny wykuty w piaskowcu: na cokole w formie sarkofagu stoi złamana kolumna, o którą opiera się ranny rzymski żołnierz. Taki motyw — antykizowana alegoria śmierci i przerwanego życia — był typowy dla pomników wojennych erygowanych w Europie Środkowej w drugiej połowie XIX wieku. Projekt przypisuje się Schuttermayerowi, a wykonanie kamieniarzowi M. Ježkowi z Hradca Králové. Pomnik ufundował sam pułk dla uczczenia poległych kolegów.

Kiedy powstał?

Pomnik odsłonięto w 1867 roku, rok po bitwie — podobnie jak większość spośród ponad dwudziestu trwałych pomników i krzyży, jakie w tym czasie stanęły na bojisku z inicjatywy rodzin, towarzyszy broni i jednostek wojskowych. Dziś figuruje jako kulturowy zabytek Republiki Czeskiej.

Dlaczego akurat w tym miejscu?

Lokalizację pomników na bojisku z 1866 roku wybierano tam, gdzie udokumentowano śmierć lub ciężkie rany konkretnych żołnierzy lub oficerów — nie zawsze pokrywało się to z miejscem pochówku, bo poległych chowano zbiorowo, często w innym miejscu niż padli. Pomnik nr 5 stoi więc dokładnie tam, gdzie 12. pułk piechoty poniósł straty podczas ataku na las Svíb, jeden z kluczowych punktów obrony na tym odcinku frontu.

Jak dotrzeć do pomnika?

Pomnik znajduje się przy polnej drodze łączącej Máslojedy z Benátkami, na skraju lasu Svíb — w sercu rozległego bojiska ciągnącego się między Hradcem Králové a Chlumem. To teren typowy dla tzw. „szlaku pomników 1866", po którym można się poruszać pieszo lub rowerem, odwiedzając po drodze także pobliski wojskowy cmentarz w Máslojedech oraz inne oznaczone miejsca pamięci w okolicznych lasach i polach.

Co warto wiedzieć, zwiedzając bojisko wokół Máslojed?

Sam las Svíb bywa nazywany „aleją zmarłych" — to tu w 1866 roku toczyły się jedne z najzacieklejszych starć całej bitwy, a gęstość rozstawionych tam pomników i tablic pamiątkowych jest jedną z największych na całym terenie dawnego pola bitwy. Pomnik nr 5 to jeden z wielu takich punktów — każdy z osobną numeracją i własną, udokumentowaną historią konkretnego oddziału lub żołnierza.

Najczęstsze pytania

Co upamiętnia pomnik č. 5 w Máslojedech? Żołnierzy austriackiego 12. pułku piechoty poległych w 1866 roku podczas walk o las Svíb w bitwie pod Hradcem Králové.

Kiedy powstał pomnik? W 1867 roku, rok po bitwie, ufundowany przez sam pułk.

Z czego jest wykonany i jak wygląda? Z piaskowca — to pomnik figuralny w formie sarkofagu ze złamaną kolumną, przy której stoi ranny rzymski żołnierz, w duchu antykizującej symboliki popularnej w XIX-wiecznej sztuce pomnikowej.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Przy polnej drodze z Máslojed do Benátek, na północno-wschodnim skraju lasu Svíb.

Czy to jedyny taki pomnik w okolicy? Nie — jest jednym z ponad dwudziestu podobnych pomników i krzyży rozsianych po całym bojisku z 1866 roku, z których wiele skupia się właśnie wokół lasu Svíb i wsi Máslojedy.