Válka 1866

Válka 1866 to nazwa, pod jaką kryje się pamięć o wojnie prusko-austriackiej z 1866 roku, zapisana w krajobrazie wsi Máslojedy koło Hradca Králové. To właśnie tutaj, na wzgórzach między Chlumem a lasem Svíb, rozegrała się 3 lipca 1866 roku bitwa pod Hradcem Králové (znana też jako bitwa pod Sadową lub Königgrätz) — największe starcie zbrojne w dziejach ziem czeskich pod względem liczby zaangażowanych żołnierzy.

Co się tu wydarzyło w 1866 roku?

Máslojedy leżały niemal w samym centrum pola bitwy. Wojska austriackie i pruskie starły się na okolicznych wzgórzach, a walki o wzniesienie Chlum i las Svíb należały do najkrwawszych epizodów całego starcia. W wyniku bitwy na polach wokół wsi pozostały tysiące zabitych i rannych żołnierzy obu armii, co na trwałe odmieniło ten spokojny rolniczy zakątek Czech.

Jakie ślady wojny można dziś zobaczyć?

Na terenie katastralnym Máslojed znajduje się ponad sto pomników, krzyży i kamieni pamiątkowych — jedne z najstarszych powstały już w rok lub dwa po bitwie, gdy krewni i towarzysze broni poległych zaczęli oznaczać miejsca pochówków trwałym materiałem. We wsi znajduje się też wojskowy cmentarz z rzędami piaskowcowych nagrobków oraz piaskowcową piramidą poświęconą pamięci około 3500 żołnierzy austriackich i 700 pruskich, którzy zginęli w tej okolicy.

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów jest pomnik 12. pułku piechoty c. k. armii austriackiej, odsłonięty w czerwcu 1867 roku ku pamięci poległych towarzyszy broni. U jego podstawy spoczywa siedmiu oficerów oraz blisko trzystu żołnierzy pułku, a samą kompozycję wieńczy rzeźba nawiązująca do motywu umierającego żołnierza. Przy drodze wjazdowej do wsi od strony Chlumu i Neděliště stoi z kolei skromniejszy pomnik oznaczający pierwotne miejsce pochówku austriackiego pułkownika Sigmunda Gertza von Zertiny, oficera sztabu IV Korpusu.

Jak to się ma do reszty pola bitwy?

Máslojedy sąsiadują bezpośrednio z lasem Svíb, gdzie do dziś prowadzi tzw. Aleja Zmarłych — trasa upamiętniająca dziesiątki tysięcy poległych i rannych w walkach o ten fragment lasu. Całe pole bitwy pod Hradcem Králové uchodzi za największy w Czechach zespół pomników i miejsc pochówku związanych z jednym wydarzeniem wojennym — a Máslojedy stanowią jeden z jego najgęściej naznaczonych fragmentów.

Kiedy warto tu przyjechać?

Okolica ma charakter pamiątkowego krajobrazu na wolnym powietrzu, więc najlepiej zwiedza się ją wiosną, latem lub wczesną jesienią, gdy dłuższe dni pozwalają swobodnie przejść pieszo lub rowerem pomiędzy poszczególnymi pomnikami rozsianymi po polach i skrajach lasu. W rocznicę bitwy, na początku lipca, w regionie odbywają się doroczne uroczystości i rekonstrukcje historyczne przyciągające pasjonatów historii wojskowości.

Najczęstsze pytania

Co dokładnie oznacza nazwa "Válka 1866" w Máslojedach? To określenie odnosi się do pamiątkowego krajobrazu wojny prusko-austriackiej 1866 roku zachowanego na terenie wsi — obejmuje pomniki, cmentarz wojskowy i miejsca pochówków związane z bitwą pod Hradcem Králové.

Ile pomników znajduje się w Máslojedach? Na terenie wsi znajduje się ponad sto obiektów pamiątkowych — krzyży, nagrobków i pomników — powstałych głównie w latach bezpośrednio po bitwie.

Czym jest pomnik 12. pułku piechoty? To jeden z najstarszych i najbardziej znanych pomników w Máslojedach, odsłonięty w 1867 roku, pod którym spoczywają oficerowie i żołnierze austriackiego pułku poległego w bitwie.

Czy w okolicy są inne miejsca związane z bitwą 1866 roku? Tak — sąsiedni las Svíb z Aleją Zmarłych oraz wzgórze Chlum należą do tego samego pola bitwy i tworzą wraz z Máslojedami spójny obszar pamięci historycznej.