Smečno Castle

Zamek Smečno stoi w sercu miasteczka o tej samej nazwie, kilka kilometrów na północny zachód od Kladna, w środkowych Czechach. To rezydencja, która przez pięć wieków należała do jednego rodu — Martiniców — i w tym czasie zmieniła się z gotyckiej warowni w renesansowo-barokową siedzibę magnacką otoczoną fosą i parkiem.

Skąd wzięła się warownia w Smečnie?

Pierwsza pisemna wzmianka o obronnym dworze w tym miejscu pochodzi z 1252 roku, kiedy właścicielem był niejaki Bolesław ze Smečna. W 1322 roku majątek przeszedł w ręce Vítka, którego potomkowie zaczęli pisać się z Kamenice i Smečna. Prawdziwy zwrot nastąpił w latach 1416–1418, gdy dobra kupił Markvart z Martinic — od tego momentu losy Smečna na pięćset lat splotły się z tym rodem. To Bořita II z Martinic, marszałek dworski królów Władysława Pogrobowca i Jerzego z Podiebradów, kazał przed 1460 rokiem przebudować starą warownię w gotycki zamek. Z tego okresu pochodzi kaplica św. Anny z siatkowym sklepieniem i rzadkim gotyckim ołtarzem. W 1510 roku osada awansowała do rangi miasteczka, a pięć lat później otrzymała prawa miejskie.

Co zmieniła przebudowa z końca XVI wieku?

Około 1586 roku Jiří Bořita z Martinic uznał, że gotycki zamek nie odpowiada już wymogom renesansowego życia dworskiego. Ze starej budowli zachował właściwie tylko wieże, resztę wzniósł od nowa w stylu renesansowym — powstały cztery jednopiętrowe skrzydła otaczające nieregularny, prostokątny dziedziniec, wielokątna wieża z pilastrami, zdobione portale i blanki, a na dziedzińcu galeria z herbami rodowymi. Całość otaczała fosa wypełniona wodą, przez którą prowadził kamienny most. Jednym z mieszkańców rezydencji był Jaroslav Bořita z Martinic — jeden z urzędników wyrzuconych z okna praskiego zamku podczas słynnej defenestracji w 1618 roku, wydarzenia, które zapoczątkowało wojnę trzydziestoletnią. Po zniszczeniach tej wojny zamek przeszedł kolejną odbudowę w 1630 roku.

Jakie ślady baroku przetrwały do dziś?

W drugiej ćwierci XVIII wieku dobudowano ogród i barokową salę terrenę, którą przypisuje się kręgowi architekta Kiliana Ignaca Dientzenhofera. Przed wejściem do zamku do dziś stoją dwa jedenastometrowe obeliski, wzniesione około 1700 roku przez hrabiego Jiříka Adama z Martinic na pamiątkę jego długiego pobytu w Rzymie. Park w angielskim stylu zdobią XVIII-wieczne rzeźby przedstawiające Pomonę, Florę, Samsona i Herkulesa.

Co działo się z zamkiem w XX wieku?

Ród Martiniców władał Smečnem do końca XVIII wieku, a majątek pozostał związany z ich potomkami z linii Clam-Martiniców aż do konfiskaty w ramach czechosłowackiej reformy rolnej po pierwszej wojnie światowej. W latach 1950–1955 w budynku kwaterowano pomocniczy batalion techniczny — jednostkę, do której w okresie komunistycznym kierowano osoby uznane przez władze za politycznie niepewne. Dziś właścicielem obiektu jest Kraj Środkowoczeski, a zamek pełni funkcję domu opieki dla seniorów. Wnętrza nie są dostępne dla zwiedzających, obiekt figuruje jednak w rejestrze zabytków kultury.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Smečnie można zwiedzać? Nie — wnętrza są zamknięte dla turystów, ponieważ budynek pełni funkcję domu opieki dla osób starszych.

Kto zbudował zamek w Smečnie? Pierwszą warownię wzniesiono w średniowieczu, a obecny kształt zamek zawdzięcza rodowi Martiniców, którzy przebudowywali go od XV do XVIII wieku.

Jak daleko jest zamek od Kladna i Pragi? Smečno leży około 6 km na północny zachód od Kladna i około 23 km od Pragi.

Co jest najstarszym elementem zamku? Kaplica św. Anny z 1460 roku, z gotyckim sklepieniem i rzadkim rzeźbionym ołtarzem.

Jaki styl architektoniczny dominuje w zamku? Renesansowy układ czterech skrzydeł wokół dziedzińca z XVI wieku, uzupełniony barokowymi elementami z XVIII wieku, przy zachowanych gotyckich wieżach.