San Gian (Celerina)

San Gian w Celerina/Schlarigna to późnogotycki kościół reformowany na wzgórzu nad rzeką Inn, w Engadynie (kanton Gryzonia). Świątynia jest zabytkiem o znaczeniu krajowym i dawnym kościołem parafialnym Celeriny. Najłatwiej rozpoznasz ją po dwóch wieżach o różnym wieku, a w środku czeka malowany drewniany strop i freski z XV wieku.

Czym jest kościół San Gian?

Nazwa po retoromańsku brzmi Baselgia San Gian, czyli kościół św. Jana. Budowla stoi na wzniesieniu, na miejscu kaplicy z przełomu tysiącleci. Szwajcarski Leksykon Historyczny (HLS) odnotowuje, że w 1974 roku prowadzono tam badania archeologiczne pozostałości tej wcześniejszej budowli. Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1320 roku. Dzisiejszy kształt zawdzięcza on przebudowie z 1478 roku.

Co zobaczysz na miejscu?

Dwie wieże. Mniejsza, romańska wieża powstała około 1300 roku, gdy kościół miał jeszcze układ zwrócony na wschód. Przy przebudowie włączono ją do nowego założenia. Wyższą, późnogotycką wieżę ukończono w 1520 roku. W 1682 roku piorun zniszczył jej hełm. Nigdy go nie odbudowano, więc sylwetka kościoła do dziś jest nietypowa.

Przebudowa z 1478 roku. Nawę wydłużono ku zachodowi, a chór nakryto sklepieniem. Kościół ma jedną apsydę.

Drewniany strop. Malowany strop zaliczany jest do najpiękniejszych i najlepiej zachowanych w Gryzonii. Widnieją na nim herby biskupa Chur Ortlieba von Brandis (urzędował w latach 1458–1491).

Freski. Wnętrze zdobią malowidła z XV wieku. W czasie reformacji pokryto je wapnem, dzięki czemu przetrwały w dobrym stanie.

Jak zwiedzać?

Kościół leży na wzgórzu ponad miejscowością, więc dojście wymaga krótkiego podejścia. Celerina to jedna z gmin Górnej Engadyny, kilka minut od St. Moritz, i dojedziesz tam pociągiem Rhätische Bahn lub samochodem. Godziny otwarcia sprawdź przed wizytą u parafii reformowanej Górnej Engadyny, bo kościół służy też jako miejsce nabożeństw i uroczystości. Latem odbywają się w nim koncerty.

Kiedy przyjechać?

Najwygodniej latem, gdy odbywają się koncerty i łatwo wejść na wzgórze. Zimą Celerina tętni życiem narciarskim, a kościół możesz obejrzeć z zewnątrz jako element panoramy doliny.

Konserwacja

Parafia reformowana Górnej Engadyny przygotowała studium renowacji, które szacuje koszty na około 1,6 mln franków. Głównym wyzwaniem jest pogodzenie ochrony fresków z użytkowaniem wnętrza. Plan zakłada konserwację malowideł i zapewnienie odpowiednich warunków klimatycznych.

Najczęstsze pytania

Czy San Gian to ten sam kościół co w Sils? Nie. Nazwę San Gian nosi kilka świątyń w Engadynie. Ten opis dotyczy kościoła w Celerina/Schlarigna.

Z jakiej epoki pochodzi kościół? Wzmiankowany jest od 1320 roku, a obecny wygląd to głównie efekt przebudowy w 1478 roku. Mniejsza wieża jest starsza, z około 1300 roku.

Dlaczego jedna z wież nie ma hełmu? Hełm późnogotyckiej wieży zniszczył piorun w 1682 roku i nie został odbudowany.

Czy w kościele odbywają się koncerty? Tak, latem kościół wykorzystywany jest także na koncerty.