Friedhof Daleu

Cmentarz Daleu w Chur to parkowo założony cmentarz komunalny przy Rheinstrasse 26, w kantonie Gryzonia w Szwajcarii. Leży na północny zachód od dworca głównego, w dzielnicy Rheinquartier, więc łatwo dojść tu pieszo z centrum miasta. To spokojne miejsce dla osób interesujących się historią, architekturą sepulkralną i lokalną pamięcią.

Jak powstał cmentarz Daleu?

Według wpisu gryzońskiej służby ochrony zabytków cmentarz otwarto w 1862 roku. Rozbudowano go w kierunku północno-wschodnim w latach 1876–1877. Założenie ma charakter parku: jest otoczone murami, a układ alejek porządkuje duży krzyż drogowy, od którego rozchodzą się ścieżki. Dzięki temu teren jest czytelny i łatwy do zwiedzania.

Co warto zobaczyć na cmentarzu?

Uwagę zwracają historyzujące nagrobki, wśród nich groby rodzin von Salis i von Planta, czyli znanych rodów Gryzonii. Wyróżnia się też neoromańska kaplica z wyposażeniem w stylu secesyjnym. Miłośnicy architektury znajdą tu więc przykłady stylów charakterystycznych dla drugiej połowy XIX wieku i początku XX wieku.

Czym jest tzw. Nazi-Stein?

Cmentarz jest dziś znany także z kontrowersyjnego pomnika. Tzw. Nazi-Stein stoi tu od 1938 roku. Pomnik został wzniesiony przez Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge, niemiecką organizację opiekującą się grobami wojennymi, dla niemieckich żołnierzy, którzy zmarli w Szwajcarii podczas I wojny światowej. Jego historię opisało w 2023 roku śledczy zespół SRF Investigativ, co wywołało publiczną dyskusję. W lutym 2023 roku w Wielkiej Radzie Gryzonii złożono interpelację z pytaniem, czy kanton rozważy zachowanie i opatrzenie mauzoleum kontekstem historycznym. Przy wizycie warto pamiętać, że jest to miejsce pochówku i refleksji, a nie zwykła atrakcja turystyczna.

Jak dojść na cmentarz Daleu?

Adres to Rheinstrasse 26, Chur. Współrzędne to około 46,8529 N i 9,5242 E. Od dworca głównego idzie się w stronę północnego zachodu, przez dzielnicę Rheinquartier. Cmentarz jest wpisany na listę obiektów dokumentowanych przez gryzońską ochronę zabytków.

Najczęstsze pytania

Kiedy otwarto cmentarz Daleu? W 1862 roku; rozbudowa na północny wschód przypadła na lata 1876–1877.

Gdzie dokładnie leży cmentarz? Przy Rheinstrasse 26 w Chur, na północny zachód od dworca głównego.

Co to jest Nazi-Stein? Pomnik z 1938 roku dla niemieckich żołnierzy, którzy zmarli w Szwajcarii w czasie I wojny światowej, ufundowany przez Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge. Jego historia wzbudziła dyskusję po publikacji SRF w 2023 roku.

Czy to miejsce nadaje się do spaceru? Tak, cmentarz ma charakter parkowy i jest otoczony murami. Należy jednak zachować ciszę i szacunek wobec miejsca spoczynku.

Czy są tu groby znanych rodów? Tak, m.in. rodzin von Salis i von Planta.

Czy cmentarz jest dobrym przystankiem w zwiedzaniu Chur? Tak, jeśli lubisz miejsca spokojne i związane z historią miasta. Wizyta nie wymaga wiele czasu, a położenie niedaleko dworca ułatwia połączenie jej ze spacerem po Rheinquartier.