Saint Lawrence church (Nový Bydžov)

Kościół św. Wawrzyńca to najstarszy zachowany budynek w Nowym Bydżowie, mieście w kraju hradeckim w Czechach, tuż przy granicy z Polską pod względem stylu podróży – to kameralne, historyczne miasteczko rzadko odwiedzane przez masową turystykę, co samo w sobie jest atutem dla szukających spokoju.

Skąd wzięła się ta świątynia?

Kościół powstał w latach 1305–1311, a więc niemal równocześnie z lokacją samego miasta – budowniczowie Nowego Bydżowa od razu zadbali o murowaną, trójnawową świątynię z wysoką, prostopadłościenną wieżą. Co ciekawe, pierwotnie budowla nie była poświęcona świętemu Wawrzyńcowi, lecz Matce Boskiej. Zmiana wezwania nastąpiła później, w toku wielowiekowej historii parafii, a dzisiejsza nazwa na dobre zadomowiła się w świadomości mieszkańców i podróżnych.

Co zobaczysz na miejscu?

Największą wartością kościoła jest jego gotycka bryła, która przetrwała stulecia w stanie bliskim oryginałowi. To rzadkość w skali całych Czech: większość średniowiecznych świątyń przeszła w międzyczasie gruntowną barokizację albo, odwrotnie, XIX-wieczną „regotyzację", która zatarła pierwotny charakter. Tutaj obeszło się bez takich ingerencji w konstrukcję – zmieniano głównie wyposażenie wnętrza. Na zachodniej fasadzie warto zatrzymać się przy bogato profilowanym, dekorowanym portalu gotyckim – to jeden z najbardziej wartościowych detali architektonicznych całego obiektu i pierwsza rzecz, na którą warto zwrócić uwagę jeszcze przed wejściem do środka.

Wieża kościoła ma nieco młodszą historię niż reszta bryły. Świątynia przechodziła barokowe przebudowy w 1680 i 1772 roku, ale to, co dziś widać na górnych partiach wieży, jest efektem odbudowy po wielkim pożarze miasta w 1817 roku – wtedy właśnie ukształtował się obecny wygląd zwieńczenia.

Jak dotrzeć i gdzie dokładnie szukać kościoła?

Kościół stoi w niewielkim parku, tuż przy Rynku Masaryka (Masarykovo náměstí) – to serce Nowego Bydżowa i naturalny punkt startowy dla spaceru po mieście. Budynek znajduje się w bloku wyznaczonym przez ulice Revoluční, Komenského i Na valech, więc praktycznie każda droga od rynku prowadzi w jego stronę. Współrzędne orientacyjne to 50.2403 N, 15.49 E. Samo miasteczko leży w powiecie Hradec Králové, więc dobrym punktem wyjścia do zwiedzania regionu jest właśnie stolica kraju – Hradec Králové, skąd do Nowego Bydżowa jest stosunkowo blisko.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Nowy Bydżów to nie jest miejsce z tłumami turystów o żadnej porze roku, więc kościół i otaczający go park najlepiej zwiedza się w spokojnym tempie – wiosną i latem park wokół świątyni zieleni się i sprzyja dłuższemu spacerowi, jesienią i zimą kameralny charakter miasteczka jest jeszcze bardziej odczuwalny. Warto sprawdzić lokalny kalendarz wydarzeń – miasto bywa gospodarzem akcji otwierających zabytkowe wnętrza dla zwiedzających przy okazji ogólnokrajowych inicjatyw kulturalnych.

Najczęstsze pytania

Czy kościół św. Wawrzyńca jest najstarszym zabytkiem w Nowym Bydżowie? Tak, to najstarszy zachowany budynek w mieście – powstał niemal równocześnie z jego założeniem na początku XIV wieku.

Czy kościół zawsze nosił wezwanie św. Wawrzyńca? Nie. Pierwotnie świątynia była poświęcona Matce Boskiej, a dzisiejsze wezwanie pojawiło się w późniejszym okresie historii parafii.

Co jest architektonicznie najciekawsze w tym kościele? Bogato zdobiony gotycki portal na fasadzie zachodniej oraz sam fakt, że bryła w dużej mierze uniknęła późniejszych przebudowań barokowych czy regotyzacji, co czyni ją unikatem na tle innych czeskich świątyń.

Gdzie dokładnie w Nowym Bydżowie stoi kościół? W niewielkim parku przy Rynku Masaryka, w obrębie ulic Revoluční, Komenského i Na valech – w samym centrum miasta.