Saint John of Nepomuk church in Železný Brod

Kościół św. Jana Nepomucena w Železnym Brodzie to barokowa świątynia wznosząca się na stromym wzgórzu nad lewym brzegiem Izery, w miejscu zwanym „Na poušti", na południe od centrum miasta. Liturgicznie jest to kaplica, jednak ze względu na okazałe rozmiary mieszkańcy i przewodniki turystyczne zwykle nazywają ją kościołem. Budowla widoczna jest z dużej części Železnego Brodu i należy do najbardziej charakterystycznych punktów w krajobrazie miasta.

Jak powstał kościół?

Historia miejsca sięga 1689 roku, gdy chłop o nazwisku Vorsa z pobliskiego Brodce postawił tu pustelnię wraz z niewielką kaplicą. Kolejny rozdział napisała wojna siedmioletnia — hrabia Karel Josef Des Fours schronił się wówczas w tym miejscu i uszedł z życiem. Jako wyraz wdzięczności w 1769 roku zainicjował budowę murowanego, barokowego kościoła poświęconego św. Janowi Nepomucenowi. Projekt przypisuje się architektowi J. J. Volkertowi, choć nie zachowała się pewność co do jego pełnego udziału. Świątynia szybko stała się celem pielgrzymek czcicieli świętego, a jej pozycja na wzniesieniu nadała jej dodatkowo charakter miejsca odosobnienia i kontemplacji.

Co warto zobaczyć we wnętrzu?

Największą wartością artystyczną kościoła jest zachowany iluzjonistyczny ołtarz, wykonany w stylu późnobarokowym techniką fresco secco — malowidło na suchym tynku, imitujące trójwymiarową architekturę ołtarzową. To rzadki i cenny przykład takiego rozwiązania w regionie. W 1860 roku pod posadzką kościoła urządzono również kryptę rodową Des Fours-Walderode, potomków fundatora świątyni, co potwierdza trwałą więź tej rodziny z miejscem przez blisko sto lat od powstania budowli.

Jak dotrzeć do kościoła?

Kościół leży około 1,6 kilometra od centrum Železnego Brodu, ale dystans ten pokonuje się ze znacznym przewyższeniem — droga prowadzi stromo pod górę. Można wybrać krótszą, bardzo strome ścieżkę odchodzącą od ulicy Pelechovskiej (droga II/292), albo dłuższy podejście oznaczone zielonym szlakiem turystycznym. Ze względu na nachylenie terenu warto zaplanować odpowiedni czas i obuwie, zwłaszcza w wilgotną pogodę.

Czy można zwiedzić kościół dzisiaj?

Po 1945 roku budynek stopniowo popadał w zaniedbanie. Sytuację odwróciła dopiero inicjatywa lokalnych mieszkańców — od 1993 roku trwa systematyczna odnowa prowadzona siłami wolontariuszy skupionych w towarzystwie działającym na rzecz ratowania obiektu. Kościół jest dziś wpisany na listę zabytków kultury Czech. Ze względu na stan i sposób zarządzania obiektem, wnętrze udostępniane jest zwiedzającym głównie przy okazji wydarzeń organizowanych przez towarzystwo odnowy — należą do nich koncerty muzyki klasycznej, korzystające z dobrej akustyki wnętrza, oraz pielgrzymki, wznowione w 1997 roku po latach przerwy. Informacji o terminach udziela parafia rzymskokatolicka w Železnym Brodzie pod numerem telefonu 482 389 223.

Najczęstsze pytania

Czy to kościół, czy kaplica? Formalnie jest to kaplica, jednak z uwagi na jej rozmiary i rangę w lokalnej tradycji powszechnie mówi się o niej jako o kościele.

Jak daleko jest do kościoła z centrum miasta? Około 1,6 kilometra, ale trasa prowadzi stromo pod górę — dojście zajmuje więcej czasu niż sugerowałby sam dystans.

Czy wnętrze jest zawsze otwarte dla zwiedzających? Nie — dostęp do wnętrza jest możliwy głównie podczas koncertów, pielgrzymek i innych wydarzeń organizowanych przez towarzystwo zajmujące się odnową obiektu.

Co jest najcenniejszym elementem wystroju? Iluzjonistyczny, późnobarokowy ołtarz malowany techniką fresco secco, uzupełniony rodową kryptą Des Fours-Walderode z 1860 roku.