Church of Saint James the Greater

Kościół św. Jakuba Większego w Żelaznym Brodzie to barokowa świątynia stojąca na skraju historycznej dzielnicy Trávníky, na łagodnym zboczu nad rzeką Izerą. Wraz z drewnianą dzwonnicą i dawnym cmentarzem parafialnym tworzy zespół chroniony jako zabytek kultury Republiki Czeskiej – ochroną objęta jest też sąsiadująca plebania.

Jak dawna jest historia tego miejsca?

Korzenie kościoła sięgają co najmniej XIV wieku, choć budowla była od tamtej pory wielokrotnie przebudowywana. Poważnie ucierpiała w 1643 roku, gdy podczas wojny trzydziestoletniej szwedzkie wojska spaliły Żelazny Bród. Po tych zniszczeniach, w 1649 roku, wzniesiono murowaną świątynię – początkowo bez uposażenia i bez konsekracji, jako filię większej parafii. Obecny, dojrzały kształt architektoniczny kościół zawdzięcza XVIII wiekowi.

Kto stał za rozbudową kościoła?

Decydujący impuls do przebudowy dała rosnąca liczba wiernych w parafii. W 1761 roku, pod patronatem hrabiego Karela Josefa Des Foursa, świątynię znacząco powiększono. Kompleksową przebudowę na zlecenie rodu Des-Fours przeprowadził budowniczy J. J. Volkert, łącząc w jednym założeniu elementy wielkiego baroku szlacheckiego z ludową estetyką regionu. W drugiej połowie XVIII wieku powstała także charakterystyczna drewniana dzwonnica, która do dziś stoi obok kościoła.

Co warto zobaczyć we wnętrzu?

Wnętrze ma przede wszystkim barokowo-rokokowy charakter. Wyjątkami są ołtarz główny, pochodzący dopiero z lat 30. XX wieku, oraz gotycka Pieta, znacznie starsza od reszty wyposażenia i będąca jednym z najcenniejszych elementów kościoła. Na sklepieniu zachowały się malowidła przedstawiające Świętą Rodzinę płynącą łodzią po morzu, a na ołtarzu można zobaczyć wizerunki czeskich świętych. Taki zestaw – gotycka rzeźba obok barokowo-rokokowego wystroju i XX-wiecznego ołtarza – dobrze pokazuje, jak wiele epok nałożyło się na ten budynek.

Co kryje drewniana dzwonnica?

W dzwonnicy zawieszone są trzy dzwony wykonane w pracowni ludwisarskiej Petra Manoušky. Największy z nich, poświęcony patronowi kościoła, świętemu Jakubowi Większemu, waży 480 kilogramów i zawisł na swoim miejscu dopiero w listopadzie 2008 roku – to stosunkowo świeży element w wielowiekowej historii tego miejsca.

Co stało się z dawnym cmentarzem?

Przy kościele znajdował się niegdyś cmentarz parafialny, zamknięty w 1765 roku. Choć nie pełni już swojej pierwotnej funkcji, pozostaje częścią chronionego zespołu i świadczy o tym, że przez wieki kościół był centrum życia religijnego całej okolicy, nie tylko miejscem nabożeństw.

Najczęstsze pytania

Jakiemu świętemu poświęcony jest kościół? Świątynia nosi wezwanie świętego Jakuba Większego, apostoła, którego wizerunek upamiętnia również najcięższy z trzech dzwonów w dzwonnicy.

Czy to jedyny kościół w Żelaznym Brodzie noszący imię świętego z rodziny Zebedeuszów? Nie – w mieście znajduje się także kościół św. Jana Nepomucena, odrębna budowla niezwiązana architektonicznie ani historycznie z kościołem św. Jakuba Większego.

Z jakiego okresu pochodzi obecny wygląd kościoła? Zasadnicza forma architektoniczna, którą można oglądać dziś, ukształtowała się w drugiej połowie XVIII wieku, podczas przebudowy zleconej przez ród Des-Fours.

Czy przy kościele zachowała się dzwonnica? Tak, drewniana dzwonnica stoi obok kościoła i mieści trzy dzwony, w tym duży, 480-kilogramowy dzwon z 2008 roku.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? Stoi na skraju dzielnicy Trávníky w Żelaznym Brodzie, na wzniesieniu nad rzeką Izerą, w regionie libereckim w Czechach.