Saint Catherine of Siena church in Třešť

Kościół św. Kateřiny Sienskiej to zabytkowa świątynia w samym centrum Třešti, w kraju wysoczyńskim w Czechach, znana miejscowym jako kościół „dolny" — w odróżnieniu od stojącego przy zamku kościoła św. Marcina, zwanego „górnym". Choć dziś jest to niewielka, kameralna budowla, jej historia sięga schyłku średniowiecza i obejmuje pożar, upadek i barokowe odrodzenie.

Jak dotrzeć?

Kościół stoi w historycznym centrum Třešti, miasteczka w powiecie jihlavskim regionu Wysoczyna, i jest łatwo dostępny pieszo z rynku oraz pobliskich ulic. Třešť leży kilkanaście kilometrów na północny zachód od Jihlavy, skąd prowadzi wygodny dojazd samochodem lub lokalnym transportem. Cała zabudowa wokół świątyni znajduje się w miejskiej strefie ochrony konserwatorskiej, więc spacer do kościoła to okazja, by zobaczyć też okoliczną historyczną zabudowę.

Jaka jest historia kościoła?

Świątynię założono najprawdopodobniej w 1492 roku, choć pierwsza pisemna wzmianka o niej pochodzi dopiero z XVI wieku. Fundatorem był ród Vencelíków, a pierwotnie kościół służył jako niemiecka świątynia luterańska. Miał wówczas formę prostokątnej budowli w stylu renesansowo-gotyckim, bez prezbiterium — to ostatnie dobudowano dopiero w 1606 roku.

XVII wiek nie był dla kościoła łaskawy. Po wyludnieniu Třešti w wyniku wojny trzydziestoletniej budowla popadła w taką ruinę, że miała stać bez dachu, a na jej murach porastały drzewa i mech. W 1770 roku zawaliło się całe prezbiterium. Po odbudowie kościół konsekrowano ponownie w 1777 roku, już w stylu barokowym, nadając mu wygląd zbliżony do dzisiejszego. Kolejny cios przyszedł wraz z wielkim pożarem Třešti 1 października 1824 roku — ogień strawił wnętrze świątyni wraz z wyposażeniem, a oba dzwony runęły z wieży.

Co warto zobaczyć?

Kościół ma 38 metrów długości i 11 metrów szerokości, a jego wnętrze tworzy nawa z płaskim stropem. Od strony zachodniej fasady wznosi się wieża, dominująca nad niewielkim placem przed budowlą. Na zewnętrznej ścianie kościoła zachowały się dwa późnorenesansowe nagrobki — jeden należący do J. V. Vencelíka z Vrchoviště z 1606 roku, drugi anonimowego rycerza z herbem przedstawiającym połowę lwa. To one przypominają o pierwotnych fundatorach i szlacheckich rodach związanych z tym miejscem.

Kiedy przyjechać?

Kościół najlepiej zwiedzać przy okazji spaceru po historycznym centrum Třešti, gdy można też obejrzeć okoliczną zabudowę w strefie ochrony konserwatorskiej. Wiosna i lato sprzyjają dłuższym spacerom po miasteczku, a mniejszy ruch turystyczny poza sezonem letnim pozwala spokojniej przyjrzeć się detalom fasady i nagrobkom na murze kościoła.

Najczęstsze pytania

Dlaczego kościół nazywany jest „dolnym"? To określenie odróżnia go od kościoła św. Marcina, stojącego przy zamku i nazywanego „górnym" — świątynia św. Kateřiny Sienskiej leży w samym centrum miasta, niżej niż zamkowe wzgórze.

Kiedy powstał kościół? Prawdopodobnie w 1492 roku, choć najstarsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z XVI wieku. Fundatorem była rodzina Vencelíków.

Co się stało z kościołem podczas wielkiego pożaru Třešti? Podczas pożaru 1 października 1824 roku spłonęło wnętrze kościoła wraz z wyposażeniem, a z wieży runęły oba dzwony.

Jakie zabytki można zobaczyć na murze kościoła? Na zewnętrznej ścianie znajdują się dwa późnorenesansowe nagrobki: J. V. Vencelíka z Vrchoviště z 1606 roku oraz nieznanego rycerza z herbem z połową lwa.