Kościół św. Marcina w Třešti

Kościół św. Marcina to rzymskokatolicki kościół parafialny stojący przy ulicy Fritzovej w Třešti, niewielkim mieście na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej, kilkanaście kilometrów od Jihlavy. To jedyny zachowany w mieście zabytek pochodzący ze średniowiecza, wpisany do rejestru zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Jak wygląda i skąd pochodzi budowla?

Świątynia ma jednonawowy układ, a jej najstarsza część – romański rdzeń – sięga XIII wieku, gdy kościół został założony. Budowę w formie, którą można dziś rozpoznać, ukończono w drugiej połowie XV wieku, w stylu gotyckim: charakterystyczne są pięcioboczne prezbiterium (apsyda) oraz czworoboczna wieża. W kolejnych stuleciach bryłę kościoła przebudowano częściowo w duchu baroku, co widać w części detali architektonicznych łączących gotycką konstrukcję z późniejszymi barokowymi dodatkami.

Co znajduje się we wnętrzu?

Wewnątrz kościoła zachowały się cenne elementy dawnego wyposażenia. Uwagę zwraca gotycki nagrobek Jana z Hodic oraz renesansowy nagrobek Kryštofa Vencelíka – oba świadczą o wielowiekowej historii miejsca i jego znaczeniu dla lokalnej szlachty. Do wyposażenia należy również późnogotycka kamienna ambona, jeden z najstarszych elementów kościelnego umeblowania.

W latach 1985–1989 kościół przeszedł kolejny remont, podczas którego zamontowano nowe witraże autorstwa Jana Exnara. Ich tematyka nawiązuje do ogłoszonego przez papieża Jana Pawła II Roku Maryjnego, co czyni je stosunkowo młodym, ale symbolicznie ważnym elementem wystroju.

Co otacza kościół?

Kościół stoi na terenie dawnego cmentarza, pośrodku działki otoczonej masywnym murem. W obrębie tego założenia zachowały się także budynek dawnej kostnicy (mortuarium) oraz przydrożne kapliczki. Taki układ – świątynia w otoczeniu murowanego cmentarza z towarzyszącymi obiektami sakralnymi – jest typowy dla starszych założeń parafialnych na czeskiej wsi i w małych miastach regionu.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi kościół św. Marcina? Przy ulicy Fritzovej w Třešti, w kraju Vysočina, w pobliżu Jihlavy.

Czy to najstarszy zabytek w Třešti? Tak, jest to jedyny obiekt zachowany w mieście od średniowiecza.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje kościół? Łączy romański rdzeń z XIII wieku, gotycką bryłę ukończoną w XV wieku (pięcioboczna apsyda, czworoboczna wieża) oraz późniejsze barokowe przekształcenia.

Co warto zobaczyć wewnątrz? Gotycki nagrobek Jana z Hodic, renesansowy nagrobek Kryštofa Vencelíka, późnogotycką kamienną ambonę oraz witraże Jana Exnara z lat 80. XX wieku.

Czy wokół kościoła są inne obiekty zabytkowe? Tak – kościół stoi na terenie dawnego cmentarza otoczonego murem, z zachowaną kostnicą i przydrożnymi kapliczkami.