Rotunda of Saint Wenceslaus

Rotunda Świętego Wacława to relikt wczesnośredniowiecznej świątyni na praskiej Malej Stranie, odkryty przypadkiem podczas prac budowlanych w 2004 roku i dziś dostępny do zwiedzania jako podziemna trasa archeologiczna.

Skąd wzięła się rotunda?

Legenda o świętym Wacławie, spisana w XIII wieku, wiąże powstanie budowli z cudownym wydarzeniem podczas przewożenia ciała księcia Wacława ze Starej Bolesławi na Hradczany. Sama rotunda, jaką odsłonili archeolodzy, pochodzi jednak z późniejszego okresu — z XI wieku — i najprawdopodobniej pełniła funkcję głównego kościoła parafialnego dla osady, z której later wyrosła Malá Strana. W tamtym czasie było to jedno z niewielu murowanych miejsc kultu po tej stronie Wełtawy, obsługujące mieszkańców rozwijającej się podgrodowej osady.

Jak doszło do odkrycia?

Przez stulecia sądzono, że budowla została całkowicie rozebrana. Rzeczywistość okazała się inna: 3 lutego 2004 roku, podczas prac remontowych w budynku należącym do Uniwersytetu Karola, robotnicy natrafili na nieznaną wcześniej przestrzeń pod ziemią. Okazało się, że fragmenty romańskiej rotundy nie zniknęły, lecz zostały wykorzystane jako fundament pod nowożytną kamienicę — tzw. dom profesorski wzniesiony przez jezuitów. Zamiast zburzenia doszło więc do swoistego "wchłonięcia" starszej konstrukcji przez późniejszą zabudowę, co pozwoliło przetrwać jej dolnym partiom aż do XXI wieku. Odkrycie miało miejsce na terenie wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, co dodatkowo podniosło rangę znaleziska.

Co dziś można zobaczyć na miejscu?

Po odkryciu przeprowadzono prace konserwatorskie, których celem było zabezpieczenie i wyeksponowanie zachowanej nawy romańskiej rotundy. Prezentowana dziś przestrzeń pokazuje układ i skalę pierwotnej budowli sprzed niemal tysiąca lat — widoczne są partie murów i zarys okrągłego planu, charakterystycznego dla wczesnośredniowiecznych rotund środkowoeuropejskich. Ekspozycja archeologiczna znajduje się pod poziomem dzisiejszej ulicy, w piwnicach budynku uniwersyteckiego, co samo w sobie stanowi nietypowe doświadczenie dla odwiedzających — zejście kilka metrów w głąb prowadzi wprost do warstwy sprzed wieków.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Rotunda Świętego Wacława należy do nielicznych zachowanych przykładów okrągłych kościołów romańskich z terenu dzisiejszej Pragi. Jej znaczenie wykracza poza samą architekturę — odkrycie z 2004 roku dostarczyło bezpośredniego dowodu na istnienie zorganizowanego osadnictwa i życia parafialnego na Malej Stranie już w XI wieku, a więc na długo przed nadaniem tej części miasta praw miejskich. Za konserwację i udostępnienie znaleziska projekt otrzymał uznanie w ramach nagród dziedzictwa europejskiego, co potwierdza wartość podjętych prac restauratorskich.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Rotunda Świętego Wacława? Rotunda znajduje się na praskiej Malej Stranie, na terenie należącym obecnie do Uniwersytetu Karola, w obrębie obszaru wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Kiedy odkryto pozostałości rotundy? Fragmenty budowli odsłonięto przypadkiem 3 lutego 2004 roku, podczas prac remontowych w podziemiach budynku uniwersyteckiego.

Z jakiego okresu pochodzi rotunda? Odsłonięta nawa romańska datowana jest na XI wiek, choć legenda wiążąca miejsce ze świętym Wacławem sięga wcześniejszych stuleci i została spisana w formie pisanej w XIII wieku.

Dlaczego rotunda przetrwała, skoro miała zostać rozebrana? Jej fragmenty nie zostały usunięte, lecz włączone w fundamenty późniejszego budynku wzniesionego przez jezuitów, dzięki czemu przetrwały ukryte pod ziemią aż do odkrycia w XXI wieku.