Kościół św. Tomasza w Pradze

Kościół św. Tomasza to rzymskokatolicka świątynia stojąca przy ulicy Josefskiej 8 na praskiej Malej Stranie, w bezpośrednim sąsiedztwie Placu Małostranskiego. Barokowa bryła kościoła kryje w sobie ponad siedem i pół wieku burzliwej historii — od romańskiej kaplicy, przez gotycką przebudowę, aż po dzisiejszy, ozdobny wygląd nadany mu w XVIII wieku.

Skąd wzięła się ta świątynia?

Miejsce to od dawna miało charakter sakralny — jeszcze przed 1227 rokiem stała tu niewielka romańska budowla należąca do benedyktynów z pobliskiego Brzewnowa. Przełom nastąpił w 1285 roku, gdy król Wacław II wraz z żoną Gutą przekazał teren augustianom-eremitom i ufundował dla nich nowy, gotycki kościół w miejscu starszej świątyni. Budowa trwała blisko sto lat — trzynawowy kościół konsekrowano dopiero w 1379 roku. Klasztor przy Josefskiej stał się najstarszym klasztorem augustiańskim na ziemiach czeskich i z czasem centrum czeskiej prowincji zakonu.

Jak kościół przetrwał wojny husyckie i pożary?

Spokój nie trwał długo. W 1420 roku, w czasie wojen husyckich, mieszczanie sprzyjający ruchowi husyckiemu wypędzili zakonników, a budynki klasztorne spłonęły. Odbudowa ciągnęła się latami z powodu braku środków. Kolejny cios przyszedł w 1541 roku — kościół i klasztor ponownie strawił pożar, a odbudowę przeprowadzono dopiero za panowania Rudolfa II. Pod koniec XVI wieku, w latach 1584–1592, augustianie zlecili prace renowacyjne budowniczemu Bernardowi Albertiemu, co nadało świątyni nowy, częściowo renesansowy charakter.

Skąd wzięła się dzisiejsza barokowa forma?

Ostateczny cios zadał kościołowi pożar wywołany uderzeniem pioruna. Zakon zdecydował się wówczas na gruntowną przebudowę i powierzył ją Kiliánowi Ignácowi Dientzenhoferowi — jednemu z najwybitniejszych architektów praskiego baroku. Prace, zakończone w latach dwudziestych XVIII wieku, nadały kościołowi wygląd, który podziwiać można do dziś: smukłą fasadę, bogate wnętrze i harmonijną bryłę wpisaną w zabudowę Malej Strany. Przez wieki świątynia pełniła funkcję nie tylko kościoła parafialnego, lecz również prokatedry praskiej diecezji, co świadczy o jej randze w życiu kościelnym miasta.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Kościół znajduje się w samym sercu Malej Strany, w odległości zaledwie kilkuset metrów od Mostu Karola i Placu Małostranskiego z jego charakterystycznym kościołem św. Mikołaja. Dzięki lokalizacji przy spokojnej uliczce Josefskiej łatwo połączyć zwiedzanie z spacerem po okolicznych zaułkach, z dala od największego tłoku turystycznego. Współrzędne geograficzne obiektu to 50.0886, 14.4058.

Najczęstsze pytania

Jakiego jest wyznania kościół św. Tomasza? To świątynia rzymskokatolicka, związana od średniowiecza z zakonem augustianów-eremitów.

Kiedy powstał obecny, barokowy wygląd kościoła? Obecną formę kościół zawdzięcza przebudowie z lat dwudziestych XVIII wieku, zaprojektowanej przez Kiliána Ignáca Dientzenhofera po pożarze wywołanym uderzeniem pioruna.

Czy to najstarszy klasztor augustiański w Czechach? Tak — klasztor przy kościele św. Tomasza, założony w 1285 roku, uznawany jest za najstarszy klasztor augustiański na ziemiach czeskich.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? Przy ulicy Josefskiej 8 na Malej Stranie w Pradze, w pobliżu Placu Małostranskiego i Mostu Karola.

Czy kościół ucierpiał w czasie wojen husyckich? Tak, w 1420 roku zakonnicy zostali wypędzeni, a zabudowania klasztorne spłonęły; odbudowa trwała latami.