Chapel of Saint Elijah

Kaplica Świętego Eliasza to jedna z najbardziej niezwykłych budowli sakralnych na Malej Stranie w Pradze – niewielka, wczesnobarokowa świątynia ogrodowa ukryta w cieniu drzew Ogrodów Wojana (Vojanovy sady), zbudowana w formie sztucznej groty. Jej niecodzienna, „jaskiniowa" fasada i wnętrze pełne muszli, kamieni i luster czynią ją jednym z najbardziej fotografowanych detali tego niewielkiego, spokojnego ogrodu w sercu miasta.

Skąd wzięła się kaplica w kształcie groty?

Ogród, w którym stoi kaplica, trafił w 1653 roku w ręce klasztoru karmelitów bosych – cesarz Ferdynand III odkupił wówczas teren i przekazał go zakonowi. Karmelici osiedlili się tu trzy lata później i przez kolejne dziesięciolecia prowadzili w ogrodzie sad klasztorny, aż do kasaty zakonu w 1782 roku. To właśnie w tym okresie, między 1660 a 1670 rokiem, powstała kaplica poświęcona prorokowi Eliaszowi – postaci szczególnie czczonej przez karmelitów, którzy uważają go za duchowego patrona swojego zakonu. Budowla miała pełnić funkcję ogrodowej świątyni kontemplacyjnej, w której zakonnicy mogli się modlić w odosobnieniu, z dala od klasztornych murów.

Dlaczego kaplica wygląda jak jaskinia?

Architekci epoki baroku uwielbiali groty jako formę architektoniczną – łączyły naturalny, „dziki" wygląd skały z misternym rękodziełem sztukatorskim. Fasada kaplicy Świętego Eliasza w całości pokryta jest sztukaterią imitującą stalaktyty, uzupełnioną o dekoracje zoomorficzne – na murach można dostrzec rzeźbione wyobrażenia węża i ropuchy, typowe dla groteskowej symboliki grotowej tamtej epoki. Rzut budynku, dzięki ściętym narożnikom, zbliża się kształtem do krzyża łacińskiego, co jest rozwiązaniem rzadko spotykanym w tak małych obiektach.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Wnętrze kaplicy jest równie bogato zdobione jak fasada. Ściany pokrywają sztukatorskie stalaktyty przeplatane prawdziwymi kamieniami, muszlami, drobnymi lusterkami oraz kawałkami kolorowego szkła – typowy dla barokowych grot zestaw materiałów, który w świetle miał tworzyć wrażenie migoczącej, naturalnej groty. Na suficie zachowało się pięć owalnych scen malarskich autorstwa nieznanego twórcy, przedstawiających epizody z życia proroka Eliasza. Choć autor fresków pozostaje anonimowy, kompozycje należą do najlepiej zachowanych elementów wystroju kaplicy.

Czy kaplica kryje jakąś historię pochówku?

Tak – według przekazów pod kaplicą pierwotnie spoczywały szczątki św. Elekty, pierwszej przeoryszy praskiego konwentu karmelitanek bosych. Pochówek ten wiąże budowlę bezpośrednio z początkami żeńskiej gałęzi zakonu w Pradze i podkreśla, że kaplica od początku miała znaczenie wykraczające poza samą dekorację ogrodu.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się kaplica? W Ogrodach Wojana (Vojanovy sady) na praskiej Malej Stranie, w dawnym ogrodzie klasztoru karmelitów bosych.

Kiedy powstała kaplica Świętego Eliasza? Między 1660 a 1670 rokiem, w okresie gdy ogród należał do karmelitów bosych.

Dlaczego kaplica ma kształt groty? To typowy dla baroku motyw architektoniczny – sztuczna grota łącząca sztukaterię imitującą stalaktyty z naturalnymi materiałami, popularna w ogrodach klasztornych i pałacowych XVII wieku.

Czym różni się ta kaplica od sąsiedniej kaplicy w tym samym ogrodzie? W Ogrodach Wojana znajduje się jeszcze jedna niewielka kaplica – pod wezwaniem św. Teresy z Ávili – ale to odrębna budowla, położona kilkadziesiąt metrów dalej, o innej historii i wystroju.

Czy można zobaczyć wnętrze kaplicy? Kaplica znajduje się na terenie ogrodu publicznego, jednak dostępność wnętrza może być ograniczona – warto to sprawdzić na miejscu, gdyż nie zawsze jest ono otwarte dla zwiedzających.