Kościół Panny Marii Nieustającej Pomocy w Pradze

Kościół Panny Marii Nieustającej Pomocy stoi przy ulicy Nerudova na praskiej Małej Stranie, kilkaset metrów od podnóża drogi prowadzącej na Hradczany. Wierni i przewodnicy nazywają go też kościołem św. Kajetana – od zakonu, który stał za jego powstaniem. To niepozorna z zewnątrz, ale bogata w historię świątynia rzymskokatolicka, wciąż pełniąca funkcje liturgiczne.

Skąd wzięła się nazwa "kościół św. Kajetana"?

Budowlę wznieśli teatyni – zakon założony między innymi przez św. Kajetana z Thieny, w Czechach potocznie zwany kajetanami. To właśnie od nich kościół i sąsiadujący klasztor otrzymały drugie imię, funkcjonujące obok oficjalnego wezwania maryjnego. Kamień węgielny pod budowę położono w 1691 roku, a poświęcenie świątyni odbyło się dopiero 29 września 1717 roku – prace trwały więc ponad ćwierć wieku.

Kto zaprojektował kościół?

Pierwszy projekt, który ostatecznie nie doczekał się realizacji, przygotował w 1679 roku Guarino Guarini – włoski architekt i matematyk, sam będący zakonnikiem teatyńskim, znany z barokowych realizacji w Turynie. Budowę według zmienionej koncepcji rozpoczął Jean-Baptiste Mathey, francuski architekt działający na dworze praskim, a dokończył ją Jan Blažej Santini-Aichel – jeden z najważniejszych twórców czeskiego baroku i tzw. baroku gotyzującego. Efektem tej sztafety architektów jest bryła łącząca surowość fasady z bogatszym, dynamicznym wnętrzem.

Co działo się z kościołem po kasacie klasztoru?

Losy świątyni odmieniły reformy józefińskie – w 1789 roku klasztor teatynów został zniesiony, a samemu kościołowi groziła rozbiórka. Budynek ocalał i trafił pod zarząd fundacji religijnej. Zwrot nastąpił w 1869 roku, kiedy kościół wraz z klasztorem odkupili od władz emerytowany cesarz Ferdynand I Dobrotliwy i jego żona Maria Anna Sabaudzka, przekazując obiekt zgromadzeniu redemptorystów. Redemptoryści prowadzili tu duszpasterstwo aż do 1950 roku, gdy komunistyczne władze Czechosłowacji w ramach tzw. Akcji K brutalnie zlikwidowały życie zakonne w kraju.

Jak wygląda sytuacja kościoła dzisiaj?

Po dziesięcioleciach, w 2004 roku, kościół formalnie wrócił w ręce redemptorystów. Od sierpnia 2021 roku bieżącą opiekę nad świątynią sprawuje Arcybiskupia Charita Praha, prowadząc tu działalność duszpasterską i charytatywną. Cały zespół – kościół razem z dawnym klasztorem – od 1964 roku podlega ochronie jako narodowy zabytek kultury, co potwierdza jego rangę w krajobrazie architektonicznym Małej Strany.

Najczęstsze pytania

Dlaczego kościół ma dwie nazwy? Oficjalne wezwanie to Panna Maria Nieustającej Pomocy, ale ze względu na zakon budowniczych – teatynów, zwanych kajetanami – przyjęła się też nazwa kościoła św. Kajetana.

Gdzie dokładnie stoi kościół? Przy ulicy Nerudova na Małej Stranie w Pradze, w pobliżu trasy prowadzącej pod Zamek Praski.

Kto go zaprojektował? Pierwotny, niezrealizowany projekt stworzył Guarino Guarini, budowę prowadził Jean-Baptiste Mathey, a dokończył Jan Blažej Santini-Aichel.

Czy kościół można zwiedzać? Obiekt pełni funkcję czynnego kościoła parafialnego i charytatywnego pod opieką Arcybiskupiej Charity Praha, dostępnego zgodnie z godzinami nabożeństw i otwarcia.