Přemysl Pitter's plaque

Tabliczka pamiątkowa Přemysla Pittera to niewielki, ale znaczący punkt na mapie Pragi, przypominający o jednym z najbardziej niezwykłych Czechów XX wieku – pedagogu, humaniście i pacyfiście, który przez całe życie poświęcał się pomocy dzieciom w najtrudniejszych okolicznościach. Dla osób interesujących się historią Pragi i losami jej mieszkańców w czasie wojny i tuż po niej, to miejsce stanowi punkt wyjścia do poznania historii znacznie szerszej niż sama tabliczka.

Kim był Přemysl Pitter?

Přemysl Pitter (1895–1976) był czeskim pedagogiem, pisarzem i działaczem społecznym, którego działalność koncentrowała się na pomocy dzieciom znajdującym się w skrajnie trudnym położeniu – niezależnie od ich narodowości czy wyznania. Jeszcze przed wojną założył w praskiej dzielnicy Žižkov Dom Milíča (Milíčův dům), budynek w stylu funkcjonalistycznym, otwarty w Wigilię 1933 roku. Placówka miała służyć wychowaniu najuboższych dzieci ze Žižkova, dzielnicy dotkniętej wówczas biedą i zaniedbaniem.

Dlaczego jest upamiętniony w Pradze?

W czasie II wojny światowej Pitter, mimo osobistego ryzyka, wspierał żydowskie rodziny i dzieci zagrożone prześladowaniami. Po zakończeniu wojny zorganizował tzw. „Akcję Zamki” – program opieki zdrowotnej i socjalnej dla dzieci wyniszczonych pobytem w obozach koncentracyjnych. Co istotne, jego pomoc nie ograniczała się do dzieci żydowskich – obejmowała również dzieci niemieckie, co w powojennej, naznaczonej traumą Czechosłowacji było postawą wyjątkową i wymagającą odwagi moralnej. Ta bezwarunkowa postawa humanitarna sprawiła, że Pitter jest dziś stawiany w jednym rzędzie z postaciami takimi jak Oskar Schindler, choć jego działalność była mniej znana szerokiej publiczności przez dziesięciolecia.

Gdzie znajduje się tabliczka?

Tabliczka pamiątkowa poświęcona Pitterowi znajduje się w Pradze, w rejonie związanym z jego życiem i działalnością. To skromny, ale wymowny akcent w miejskiej przestrzeni – jeden z wielu drobnych elementów praskiej tkanki miejskiej, które przypominają o ludziach budujących lokalną historię społeczną, a nie tylko o wielkich wydarzeniach politycznych czy architektonicznych zabytkach.

Jakie znaczenie ma to miejsce dzisiaj?

W 1995 roku, w setną rocznicę urodzin Pittera, uroczyście odsłonięto tablice pamiątkowe poświęcone jego osobie – między innymi w zamku Štiřín (29 czerwca 1995) oraz w miejscowości Mýto koło Rokycan (4 listopada 1995). Rocznica ta została uznana przez UNESCO za wydarzenie o znaczeniu kulturalnym w skali światowej, co pokazuje, jak duży wpływ na czeską i europejską historię społeczną miała działalność tego jednego człowieka.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Tabliczka nie jest samodzielną atrakcją turystyczną w klasycznym rozumieniu – nie ma tu wystawy ani muzeum. To raczej punkt refleksji, idealny dla osób, które interesują się historią Pragi wykraczającą poza typowe szlaki turystyczne. Warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem dzielnicy Žižkov, gdzie Pitter prowadził swoją najważniejszą działalność, oraz sięgnąć po dodatkowe materiały historyczne, by w pełni docenić skalę jego zaangażowania w pomoc dzieciom ofiar wojny.

Najczęstsze pytania

Kim był Přemysl Pitter? Czeskim pedagogiem i humanistą, który pomagał dzieciom żydowskim i niemieckim podczas i po II wojnie światowej, zakładając m.in. Dom Milíča w Pradze.

Dlaczego porównuje się go do Oskara Schindlera? Ze względu na bezinteresowną pomoc udzielaną osobom prześladowanym w czasie wojny, mimo osobistego ryzyka.

Czy w pobliżu tabliczki znajdują się inne miejsca związane z Pitterem? Tak, kluczowym miejscem jego działalności był Dom Milíča w dzielnicy Žižkov.

Czy istnieją inne tablice poświęcone Pitterowi? Tak, m.in. w zamku Štiřín i w Mýcie koło Rokycan, odsłonięte w 1995 roku z okazji setnej rocznicy jego urodzin.