Zamek Poříčí

Zamek Poříčí to niewielka, kameralna rezydencja stojąca nad prawym brzegiem Wełtawy, w miejscowości Poříčí – części gminy Boršov nad Vltavou, kilka kilometrów na południowy zachód od Czeskich Budziejowic. Obiekt przeszedł burzliwą historię własności i długi okres zaniedbania, a od 2019 roku funkcjonuje jako odnowione centrum mieszkalno-społeczne.

Co stało w tym miejscu przed zamkiem?

Zanim powstał zamek, na tym samym miejscu istniała warowna siedziba, której początki sięgają czasów sprzed 1379 roku – wtedy właśnie w źródłach pisanych pojawia się wzmianka o władyce Buszku z Poříčí. W okresie wojen husyckich majątkiem zarządzała jego córka Barbora. Sama twierdza (tvrz) jest po raz pierwszy udokumentowana w 1562 roku, choć obiekt istniał najwyraźniej znacznie wcześniej.

Jak zmieniali się właściciele w kolejnych stuleciach?

Poříčí przechodziło z rąk do rąk wielokrotnie. W połowie XV wieku majątek należał do Wacława Talafousa z Dobřan, a po nim do Bernarda Talafousa. W XVI wieku właściciele z drobnej szlachty zmieniali się dość często – od 1596 roku siedzibą władał Štěpán Vamberecký z Rohatce, a w 1617 roku kupił ją Jan Vrábský Tluksa z Vrábí. Ta seria zmian pokazuje, że przez długi czas Poříčí było niewielkim, lokalnym dominium, a nie rezydencją możnego rodu.

Kiedy twierdza stała się zamkiem?

Przełom nastąpił po wojnie trzydziestoletniej, w drugiej połowie XVII wieku. To wtedy dominikanie z pobliskich Czeskich Budziejowic przebudowali dawną twierdzę na barokowy zamek, nadając jej znacznie bardziej reprezentacyjny charakter niż miała pierwotna warownia. Pod koniec XVIII wieku obiekt przeszedł kolejne przekształcenia, tym razem w duchu klasycyzmu, co ukształtowało jego wygląd na kolejne dziesięciolecia.

Kto mieszkał w zamku w XIX i XX wieku?

W XIX stuleciu Poříčí kolejno należało do rodzin Pachnerów, Lannów i Klaudych – lokalnych właścicieli ziemskich, którzy utrzymywali majątek jako siedzibę rodową. W 1925 roku posiadłość nabyła żydowska rodzina Pollaków. Po wkroczeniu nazistów majątek został poddany arizacji, a rodzina Pollaków została deportowana i zginęła w obozie koncentracyjnym. To jeden z najbardziej dramatycznych epizodów w historii tego miejsca.

Dlaczego zamek przez lata popadał w ruinę?

Po drugiej wojnie światowej i w kolejnych dekadach obiekt nie doczekał się stałego, dbającego o niego gospodarza, przez co stopniowo niszczał. Ten okres zaniedbania trwał aż do drugiej dekady XXI wieku, kiedy budynek znajdował się już w bardzo złym stanie technicznym.

Jak wyglądała odbudowa zamku?

W 2016 roku zamek kupili wspólnie austriacki przedsiębiorca Gerald Auböck oraz małżeństwo Vilánków, związani z firmą budowlaną Auböck. W latach 2018–2019 przeprowadzili gruntowną rewitalizację obiektu. Odnowiony zamek uroczyście otwarto 17 maja 2019 roku, po latach, gdy stał opuszczony i niszczał.

Czym jest zamek dzisiaj?

Współcześnie Poříčí pełni funkcję mieszkalno-społeczną. W budynku znajduje się trzynaście mieszkań na wynajem, a obok nich działa centrum społeczne „Na Zámečku", prowadzone przez organizację non-profit Josefina. Na jego uruchomienie właściciele pozyskali dotację z funduszy europejskich w wysokości 19 milionów koron czeskich. Zamek nie jest więc klasyczną atrakcją turystyczną z trasą zwiedzania, lecz żywym miejscem – można go oglądać z zewnątrz, spacerując wzdłuż Wełtawy.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek Poříčí? W miejscowości Poříčí, części gminy Boršov nad Vltavou, nad prawym brzegiem Wełtawy, około sześciu kilometrów na południowy zachód od Czeskich Budziejowic.

Kiedy powstała pierwotna siedziba w tym miejscu? Wcześniejsza warowna siedziba (tvrz) istniała już przed 1379 rokiem, choć pisemnie udokumentowana jest dopiero od 1562 roku.

Kto przebudował twierdzę na zamek? Dominikanie z Czeskich Budziejowic, którzy po wojnie trzydziestoletniej nadali obiektowi barokowy charakter; pod koniec XVIII wieku doszedł wystrój klasycystyczny.

Co spotkało żydowską rodzinę Pollaków, właścicieli zamku? Rodzina nabyła majątek w 1925 roku, a po wkroczeniu nazistów została go pozbawiona w wyniku arizacji i zginęła w obozie koncentracyjnym.

Czy zamek można dziś zwiedzać? Nie jako klasyczny obiekt muzealny – od 2019 roku mieszczą się w nim mieszkania na wynajem oraz centrum społeczne „Na Zámečku"; z zewnątrz budynek można oglądać, spacerując nad Wełtawą.