Pleče

Pleče to zapomniana średniowieczna ruina zamku położona na skalistym cyplu nad Pustymi Žibřidovicami, częścią gminy Jindřichov w powiecie Šumperk, w czeskim kraju ołomunieckim. Choć nie zachował się o niej żaden zapis historyczny, wykopaliska archeologiczne pozwoliły odtworzyć jej dzieje i konstrukcję, czyniąc z niej ciekawy cel dla miłośników średniowiecznego budownictwa obronnego i cichych, leśnych wędrówek.

Jak dotrzeć?

Ruiny leżą na południowym skraju Jindřichova, na wąskim cyplu górującym nad ujściem potoku Staříč do rzeki Branné, na wysokości około 520 m n.p.m. Najwygodniejszy dojazd prowadzi ze stacji kolejowej Jindřichov na Moravě — stamtąd trzeba iść drogą w kierunku Hanušovic, przekroczyć przejazd kolejowy u podnóża wzgórza zamkowego i wspiąć się na szczyt. Okolica należy do pagórkowatego regionu rozciągającego się w stronę Jesioników i Králickiego Sněžnika, co czyni ją atrakcyjnym punktem na trasach pieszych i rowerowych łączących Velké Losiny z przełęczą Kladské sedlo. Sąsiednia wieś Pusté Žibřidovice, od której ruiny biorą swoją nazwę potoczną, sama warta jest odwiedzenia — od XV wieku nosiła nazwę „Wüst Seibersdorf", czyli „opuszczona", ponieważ osada miała zostać splądrowana przez wojska węgierskie.

Co zobaczysz?

Zamek wzniesiono w stylu gotyckim, prawdopodobnie między 1320 a 1335 rokiem — być może w związku z budową pobliskiego zamku Kolštejn. Badania archeologiczne wykazały, że była to budowla bezwieżowa, należąca do typu zamków z tzw. płaszczową ścianą (plášťová zeď) o grubości około 2,5 metra. Od reszty cypla oddzielał ją pierwszy fosa szerokości około 7 metrów, za którą znajdowało się mniej więcej prostokątne przedzamcze. Od przedzamcza w kierunku północno-wschodnim biegł wał wyznaczający drugą fosę, szeroką na 10–15 metrów, oddzielającą przedzamcze od wyżej położonego jądra zamkowego. W niżej położonej, wschodniej części obiektu badacze przypuszczają istnienie drewnianej zabudowy towarzyszącej. Dziś z całego założenia pozostały jedynie relikty terenowe — zarysy fos, wałów i fundamentów — jednak dla osoby znającej się na architekturze obronnej wciąż czytelny jest pierwotny układ warowni: podział na przedzamcze i jądro, typowy dla regionalnego budownictwa obronnego XIV wieku.

Nazwa zamku najprawdopodobniej pochodzi od pobliskiej osady i niekoniecznie jest nazwą oryginalną — żadne średniowieczne źródło pisane nie wspomina bowiem o tej twierdzy. Wszystko, co o niej wiadomo, opiera się na wynikach badań wykopaliskowych, które wskazują, że warownia istniała od XIV wieku do połowy XV wieku, kiedy to została opuszczona i popadła w ruinę.

Kiedy przyjechać?

Ruina znajduje się na wolnym powietrzu i jest dostępna przez cały rok bez opłat, choć wspinaczka na cypel po nierównym terenie bywa wymagająca po opadach. Najlepszym momentem na wizytę jest wiosna i lato, gdy szlaki są suche, a okoliczne wzgórza oferują widoki na pasmo Jesioników. Jesień przyciąga miłośników spokojniejszych wędrówek, kiedy w lasach wokół Jindřichova robi się mniej tłoczno. Warto połączyć wyprawę na Pleče ze zwiedzaniem pobliskich Pustych Žibřidovic, gdzie znajduje się kościół św. Marii Magdaleny z 1735 roku, ufundowany przez Jana Ludwika ze Žerotína, ówczesnego właściciela dóbr w Velkých Losinach.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał zamek Pleče? Według badań archeologicznych warownię wzniesiono prawdopodobnie między 1320 a 1335 rokiem, w okresie zbliżonym do budowy pobliskiego zamku Kolštejn.

Dlaczego nie zachowały się żadne dokumenty o zamku? Pleče nie pojawia się w żadnym znanym średniowiecznym źródle pisanym — całą wiedzę o jego istnieniu i funkcji czerpiemy wyłącznie z badań archeologicznych terenu.

Jaki typ zamku reprezentuje Pleče? To zamek z tzw. płaszczową ścianą — bezwieżowa fortyfikacja o grubym murze obwodowym, uzupełniona drewnianą zabudową i systemem dwóch fos oddzielających przedzamcze od jądra.

Jak długo istniała warownia? Na podstawie znalezisk archeologicznych ustalono, że zamek funkcjonował od XIV wieku do około połowy XV wieku, po czym został opuszczony.

Jak dojść do ruin? Najprościej ze stacji kolejowej Jindřichov na Moravě — drogą w kierunku Hanušovic, przez przejazd kolejowy, a następnie pod górę na szczyt cypla nad doliną Staříče i Branné.