Plasy Monastery

Klasztor w Plasach (czes. Klášter Plasy) to dawny klasztor cystersów położony w miejscowości Plasy w powiecie Pilzno-Północ w Czechach, znany przede wszystkim z niezwykłego rozwiązania fundamentów zaprojektowanego przez architekta Jana Blažeja Santiniego-Aichela.

Kiedy powstał klasztor w Plasach?

Klasztor został założony w 1144 roku i uznawany jest za pierwszy panowniczy klasztor cysterski na ziemiach czeskich. Przez wieki kompleks był wielokrotnie rozbudowywany, a jego dzisiejszy kształt zawdzięcza w dużej mierze przebudowie z XVIII wieku.

Jaką rolę odegrał Jan Santini Aichel w przebudowie klasztoru?

Za czasów opata Tyttla rozwój budowlany dóbr plaskich powierzono architektowi Janowi Blažejowi Santiniemu-Aichelowi, który pracował dla klasztoru od co najmniej 1707 roku aż do swojej śmierci w 1723 roku. Przebudowa według jego planów trwała w latach 1711–1740, a jej efektem jest charakterystyczne połączenie form barokowych i gotyckich, określane niekiedy jako "barok gotycyzujący".

Dlaczego fundamenty klasztoru w Plasach są tak wyjątkowe?

Klasztor stoi na podmokłym, bagnistym terenie w zakolu rzeki Střely, co postawiło przed Santinim poważne wyzwanie konstrukcyjne. Aby wzmocnić grunt pod budowlą, architekt kazał wbić w ziemię aż 5100 dębowych pali. Na palach ułożono drewniany ruszt, a dopiero na nim wzniesiono mur. Kluczowym elementem tego rozwiązania był system doprowadzający wodę do fundamentów — drewno pozostające stale zanurzone w wodzie, bez dostępu powietrza, nie ulega gniciu i może przetrwać w takich warunkach setki lat. Rozbudowany system wodny czerpał wodę z pobliskiej rzeki Střely oraz z podmokłej gleby w jej meandrze, dzięki czemu fundamenty klasztoru są nawadniane do dziś.

Co jeszcze warto wiedzieć o klasztorze w Plasach?

Ten nietypowy sposób budowania na wodzie sprawił, że klasztor w Plasach bywa nazywany przykładem "sztuki budowania na wodzie" Santiniego — rozwiązanie rzadko spotykane w architekturze sakralnej tego okresu i jedno z najbardziej rozpoznawalnych osiągnięć inżynieryjnych architekta, znanego przede wszystkim z barokowo-gotyckich kościołów i klasztorów w Czechach.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się klasztor w Plasach? Klasztor leży w miejscowości Plasy, w powiecie Pilzno-Północ, w zachodnich Czechach.

Kto zaprojektował przebudowę klasztoru? Przebudowę w stylu barokowo-gotyckim zaprojektował architekt Jan Blažej Santini-Aichel, który pracował dla klasztoru od około 1707 roku do swojej śmierci w 1723 roku.

Dlaczego fundamenty klasztoru zbudowano na dębowych palach? Ponieważ klasztor stoi na bagnistym gruncie w zakolu rzeki Střely — wbicie tysięcy dębowych pali i utrzymywanie ich stale zanurzonych w wodzie zapobiega gniciu drewna i stabilizuje całą konstrukcję.

Kiedy założono klasztor w Plasach? Klasztor został założony w 1144 roku jako pierwszy panowniczy klasztor cysterski w Czechach.