Hřbitov Horní Bříza

Hřbitov Horní Bříza to czynny cmentarz komunalny leżący na skraju lasu przy drodze łączącej Horní Bříza z sąsiednią miejscowością Třemošná, w powiecie Plzeň-sever w Czechach. Miejsce pełni funkcję pochówkową do dziś, a jego najważniejszym elementem historycznym jest pomnik ofiar marszu śmierci z 1945 roku.

Gdzie dokładnie leży cmentarz?

Cmentarz zajmuje powierzchnię 4168 m² i znajduje się w zalesionym terenie przy drodze do Třemošné (współrzędne 49°50'3,9"N, 13°22'6,3"E). Należy do miasta Horní Bříza, które odpowiada za jego utrzymanie – teren jest zadbany, częściowo otoczony oryginalnym murem, częściowo nowszym ogrodzeniem, a przy wejściu wisi regulamin cmentarza wraz z kontaktem do dozorcy.

Co można zobaczyć na terenie cmentarza?

Poza kwaterami grobów i nowszymi miejscami pochówku na cmentarzu stoi kolumbarium, dawny budynek kostnicy, brama wjazdowa, centralny krzyż oraz zbiornik na wodę używany przy pielęgnacji grobów. Układ łączy elementy typowe dla czeskiego cmentarza wiejskiego z nowszą infrastrukturą dodaną w kolejnych dekadach.

Jaką historię kryje pomnik ofiar marszu śmierci?

Najbardziej znanym miejscem na cmentarzu jest zbiorowy grób i pomnik 35 ofiar transportu z obozu koncentracyjnego Flossenbürg, zamordowanych 24 kwietnia 1945 roku w Horní Bříza podczas tzw. marszu śmierci – pieszej ewakuacji więźniów w ostatnich tygodniach II wojny światowej. Pomnik wykończony jest ceramicznymi płytkami, co nawiązuje do miejscowej tradycji kaolinowo-ceramicznej, i wieńczy go duża rzeźba postaci więźnia. Na tablicy widnieje napis: „Lidé bděte! Odkaz zde pohřbených 35 obětí pochodu smrti z Flossenbürgu, umučených 24. 4. 1945 v H. Bříze" (Ludzie, czuwajcie! Przesłanie pochowanych tu 35 ofiar marszu śmierci z Flossenbürgu, zamęczonych 24 kwietnia 1945 roku w Horní Bříza). Według pracownika miejscowego muzeum rzeczywista liczba ofiar mogła sięgać 38 osób – 19 mężczyzn i 19 kobiet – choć na pomniku utrwalono liczbę 35.

Czy w mieście są inne miejsca upamiętniające te wydarzenia?

Tak – osobny pomnik stoi na rynku w Horní Bříza i upamiętnia ofiary I i II wojny światowej oraz okupacji (1914–1918 i 1938–1945). Dotyczy on również innej grupy zamordowanych: 15 kobiet i 20 mężczyzn o nieustalonej tożsamości i narodowości, którzy zginęli przy miejscowym dworcu kolejowym między 21 a 23 kwietnia 1945 roku, a więc kilka dni przed egzekucją upamiętnioną na cmentarzu. Na samym dworcu nie ma jednak żadnej tablicy upamiętniającej.

Najczęstsze pytania

Czy cmentarz w Horní Bříza jest czynny? Tak, cmentarz jest nadal użytkowany i utrzymywany przez miasto – to nie jest miejsce opuszczone.

Ile ofiar marszu śmierci pochowano na cmentarzu? Oficjalnie pomnik wymienia 35 ofiar transportu z Flossenbürgu zamordowanych 24 kwietnia 1945 roku, choć według niektórych źródeł rzeczywista liczba mogła wynosić 38.

Czy na cmentarzu jest kaplica? Źródła historyczne nie potwierdzają kaplicy na terenie samego cmentarza – zachował się za to dawny budynek kostnicy. Znana barokowa kaplica w Horní Bříza stoi na rynku miasta, nie na cmentarzu.

Jak dojechać na cmentarz? Cmentarz leży przy drodze łączącej Horní Bříza z Třemošną, na skraju lasu, w niewielkiej odległości od centrum miasta.