Church of the Assumption of the Virgin Mary

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Plasach to najstarsza zachowana budowla wewnętrznego zespołu klasztornego dawnego opactwa cysterskiego, uznawana za jedną z najcenniejszych przedgotyckich świątyń zakonnych w Czechach. Stoi w miejscowości Plasy w kraju plzeńskim, w miejscu, gdzie od XII wieku biło duchowe serce jednego z najważniejszych klasztorów środkowej Europy.

Kiedy powstał klasztor i kościół w Plasach?

Klasztor cysterski w Plasach założył w 1144 roku książę Władysław II, co uczyniło go jednym z pierwszych ośrodków tego zakonu na ziemiach czeskich. Budowę głównej świątyni klasztornej - kościoła Wniebowzięcia NMP - prowadzono przez kolejne dziesięciolecia, a jej konsekracja nastąpiła w 1204 roku. Powstała wówczas romańska bazylika nigdy nie została później gruntownie przebudowana w duchu gotyku, dzięki czemu do dziś zachowała pierwotny, przedgotycki charakter - rzadkość wśród cysterskich kościołów tego regionu.

Co czyni portal kościoła architektoniczną rzadkością?

Najcenniejszym elementem budowli jest romański portal, obecnie skryty pod barokową nadbudową. Eksperci uznają go za unikat o znaczeniu ogólnoeuropejskim - należy do nielicznych tak dobrze zachowanych przykładów romańskiego kamieniarstwa sakralnego w tej części kontynentu. Połączenie starożytnej, surowej formy portalu z późniejszą barokową oprawą architektoniczną nadaje wnętrzu wyjątkowy, warstwowy charakter, w którym widać ślady kilku epok jednocześnie.

Jak zmieniał się wygląd kościoła na przestrzeni wieków?

Obecną formę architektoniczną świątynia zawdzięcza przebudowie przeprowadzonej w latach 1661-1666, kiedy to barokowi budowniczowie nadali jej kształt zbliżony do dzisiejszego. Wystrój wnętrza - ołtarze, obrazy i dekoracje rzeźbiarskie - powstawał głównie w XVII i XVIII wieku. Przy jego tworzeniu pracowali uznani artyści epoki, między innymi malarze Karel Škréta, Petr Brandl oraz Michael Leopold Willmann, a także rzeźbiarz Abraham Starck i inni twórcy związani z barokowym środowiskiem artystycznym Czech.

Co spotkało kościół w XX wieku?

W trakcie XX wieku budowla przechodziła poważny kryzys konstrukcyjny - zawaliła się wówczas kopuła oraz część sklepień świątyni. Postępującą degradację budynku ostatecznie zatrzymano, a w ramach szeroko zakrojonych prac konserwatorskich w 2005 roku wzniesiono nową kopułę, przywracając kościołowi spójną bryłę architektoniczną i umożliwiając dalszą ochronę zabytku.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół?

Świątynia leży w miejscowości Plasy, w kraju plzeńskim w zachodnich Czechach, przy współrzędnych geograficznych 49,9355 N, 13,3904 E, w obrębie dawnego zespołu klasztornego, który współcześnie pełni funkcje muzealne i turystyczne.

Najczęstsze pytania

Komu poświęcony jest kościół w Plasach? Świątynia nosi wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i była głównym kościołem klasztoru cysterskiego.

Kiedy założono klasztor w Plasach? Klasztor ufundował w 1144 roku książę Władysław II, a kościół konsekrowano w 1204 roku.

Czym wyróżnia się architektura tego kościoła? To jedna z niewielu zachowanych przedgotyckich świątyń cysterskich w Czechach, z unikatowym romańskim portalem ukrytym pod barokową nadbudową oraz wystrojem tworzonym przez czołowych artystów baroku.

Czy kościół był kiedyś zagrożony zniszczeniem? Tak - w XX wieku zawaliła się kopuła i część sklepień. Obiekt odbudowano, a nową kopułę wzniesiono w 2005 roku.