Plaque of Robert Musil

Tablica Roberta Musila to niewielka pamiątkowa tabliczka wmurowana w fasadę kamienicy przy ulicy Jaselská w Brnie, przypominająca o związkach jednego z najważniejszych austriackich pisarzy XX wieku z tym miastem. Dla większości turystów zwiedzających Brno to obiekt raczej dla miłośników literatury i historii miasta niż punkt na standardowej trasie – ale dla nich stanowi namacalny ślad po latach młodości Musila spędzonych w morawskiej stolicy.

Gdzie dokładnie znajduje się tablica?

Tablica umieszczona jest na budynku przy Jaselská 10, w dzielnicy Brno-střed, po prawej stronie od wejścia do kamienicy. To spokojna, mieszkalna okolica w pobliżu centrum miasta, gdzie na przełomie XIX i XX wieku mieszkały liczne niemieckojęzyczne rodziny związane z brneńskimi uczelniami technicznymi.

Jak wygląda i co mówi napis?

Tablica ma formę prostokątnej płyty z białego marmuru z wygrawerowanym, szarym tekstem. Napis jest dwujęzyczny – niemiecko-czeski – i informuje, że Robert Musil (1880–1942), wybitny austriacki pisarz, często przebywał w tym domu u swoich rodziców, a w latach 1898–1901 studiował na brneńskiej politechnice.

Kim był Robert Musil i jaki miał związek z Brnem?

Robert Musil, autor „Człowieka bez właściwości", jednej z najważniejszych powieści literatury niemieckojęzycznej XX wieku, trafił do Brna jako dziesięcioletni chłopiec – wtedy, gdy jego ojciec Alfred Musil objął stanowisko profesora zwyczajnego budowy maszyn w miejscowej niemieckiej szkole technicznej. To właśnie w Brnie młody Musil ukończył edukację techniczną, zanim jego dalsza droga zawodowa i literacka poprowadziła go poza Morawy.

Zanim rodzina zamieszkała pod adresem upamiętnionym tablicą, Musilowie mieli w Brnie kilka innych adresów – mieszkali między innymi przy Jiráskova 8 i 29, Marešova 12 oraz Údolní 22. Dopiero później osiedlili się w kamienicy przy dzisiejszej Jaselskiej.

Skąd wzięła się tablica i kto ją ufundował?

Tablicę odsłonięto 29 września 1992 roku. Ufundowało ją Austriackie Towarzystwo Literackie (Österreichische Gesellschaft für Literatur) – organizacja z Wiednia zajmująca się promowaniem austriackiego dziedzictwa literackiego również poza granicami dzisiejszej Austrii, na terenach dawnej monarchii habsburskiej.

Czy tablica zawiera błąd?

Tak – i to dość istotny dla historyków. Napis podaje rok 1891 jako początek pobytu Musila pod tym adresem, tymczasem sam budynek został ukończony dopiero w 1896 roku. Oznacza to, że pisarz mógł zamieszkać tam najwcześniej w 1897 roku, a nie – jak sugeruje tablica – już w 1891. Taka rozbieżność dat to częsty problem tablic fundowanych z pewnego dystansu czasowego i geograficznego, gdy dokładna weryfikacja lokalnych realiów bywa trudniejsza niż się wydaje.

Czy warto tu przyjść?

Sama tablica to drobny detal architektoniczny, ale jej lektura w połączeniu z historią rodziny Musilów daje ciekawy wgląd w niemieckojęzyczne środowisko intelektualne przedwojennego Brna – miasta, które było wówczas ważnym ośrodkiem nauk technicznych przyciągającym profesorów i studentów z całej monarchii austro-węgierskiej.

Najczęstsze pytania

Kim był Robert Musil? Austriackim pisarzem (1880–1942), autorem powieści „Człowiek bez właściwości", jednym z najważniejszych twórców literatury niemieckojęzycznej XX wieku.

Gdzie w Brnie znajduje się tablica? Na budynku przy Jaselská 10 w dzielnicy Brno-střed, po prawej stronie wejścia.

Kiedy odsłonięto tablicę? 29 września 1992 roku, z inicjatywy Austriackiego Towarzystwa Literackiego.

Jaki błąd zawiera napis na tablicy? Podaje rok 1891 jako początek pobytu Musila w tym domu, choć budynek ukończono dopiero w 1896 roku – realnie pisarz mógł tam mieszkać najwcześniej od 1897 roku.

Czy Musil mieszkał wcześniej gdzie indziej w Brnie? Tak, rodzina Musilów miała wcześniej adresy przy Jiráskova 8 i 29, Marešova 12 oraz Údolní 22.