Statue of Pavel Křížkovský

Pomnik Pavla Křížkovského to brązowy posąg upamiętniający jednego z najważniejszych morawskich kompozytorów muzyki chóralnej, stojący na skraju parku pod wzgórzem Špilberk w Brnie. Rzeźba przedstawia zamyślonego mnicha w podeszłym wieku, w habicie zakonnym, w skali nieco większej niż naturalna. Monument znajduje się przy ścieżce prowadzącej na Špilberk, gdy idzie się od ulicy Údolní, w pobliżu dzisiejszej kawiarni Podnebí.

Kim był Pavel Křížkovský?

Pavel Křížkovský (1820–1885) był czeskim kompozytorem, dyrygentem chóralnym, organistą i duchownym augustiańskim, uznawanym za jedną z kluczowych postaci moravskiego życia muzycznego XIX wieku. Jego twórczość chóralna i praca pedagogiczna miały istotny wpływ na rozwój muzyki narodowej na Morawach, a wśród jego uczniów znalazł się między innymi Leoš Janáček.

Jak powstał pomnik?

Pomnik powstał z inicjatywy Towarzystwa Wzniesienia Pomnika P. Křížkovskému w Brnie, które przez wiele lat zabiegało o upamiętnienie kompozytora w przestrzeni miejskiej. Autorem rzeźby był František Fabiánek (1884–1967). Odlew wykonano w 1925 roku w odlewni Bartáka w praskim Libniu, a samo odsłonięcie pomnika odbyło się w niedzielę 9 maja 1926 roku, z udziałem Kroužku pěveckého Křížkovský, Pěveckého sdružení moravských učitelů oraz Brnianskiej Besedy. Na cokole z polerowanego szarego granitu, po prawej stronie, widnieje sygnatura „Fecit F. Fabiánek 1925”. Po bokach postumentu umieszczono dwa okrągłe brązowe reliefy.

Jakie były losy pomnika podczas wojny?

Historia monumentu nie była spokojna. Pod koniec 1943 roku niemieckie władze okupacyjne oficjalnie zdemontowały pomnik, tłumacząc to potrzebą ochrony przed nalotami, i wywiozły go z Brna. Rzeźba trafiła ostatecznie na punkt zbiórki złomu w praskim Libniu – tym samym miejscu, w którym niegdyś ją odlano. Na szczęście nie została przetopiona przed zakończeniem wojny. Po dwudziestu latach, już po 1945 roku, pomnik odnaleziono i przywrócono na dawne miejsce w Brnie.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Monument znajduje się w parku u podnóża wzgórza zamkowego Špilberk, przy trasie spacerowej prowadzącej od ulicy Údolní w kierunku twierdzy. To miejsce chętnie odwiedzane przez spacerowiczów zmierzających na Špilberk, stanowiące jednocześnie cichy przystanek poświęcony pamięci jednego z twórców brneńskiej tradycji muzycznej.

Najczęstsze pytania

Kto jest autorem pomnika Pavla Křížkovského? Rzeźbę wykonał František Fabiánek, brneński artysta żyjący w latach 1884–1967, a odlew powstał w praskiej odlewni Bartáka w 1925 roku.

Kiedy odsłonięto pomnik? Uroczyste odsłonięcie odbyło się 9 maja 1926 roku, z udziałem lokalnych stowarzyszeń śpiewaczych związanych z tradycją muzyczną Křížkovskiego.

Dlaczego pomnik zniknął na dwadzieścia lat? W 1943 roku okupacyjne władze niemieckie zdemontowały go pod pretekstem ochrony przed bombardowaniami i wywiozły z miasta; odnaleziono go dopiero po wojnie na punkcie zbiórki złomu w Pradze.

Gdzie można zobaczyć pomnik dzisiaj? Stoi w parku przy podejściu na Špilberk, blisko ulicy Údolní i kawiarni Podnebí, w łatwo dostępnym miejscu na trasie spacerowej.