Christian d'Elvert

Pomnik Christiana d'Elverta stoi w parku na wzgórzu Špilberk w Brnie, oparty o mur dawnej twierdzy, tuż przy północno-wschodnim bastionie. To niewielki, kameralny obiekt upamiętniający człowieka, który w dużej mierze ukształtował zielone oblicze miasta, jakie znamy dzisiaj.

Kim był Christian d'Elvert?

Christian Friedrich d'Elvert urodził się w 1803 roku jako pierworodny syn francuskich emigrantów, Friedricha d'Elverta i Clary de Taintenier, którzy osiedlili się w Brnie w 1797 roku. Zmarł w 1896 roku, pozostawiając po sobie dorobek, który wykracza daleko poza samą politykę miejską. Był morawsko-niemieckim liberalnym politykiem i historykiem, zasiadał w sejmie krajowym, a przez krótki czas także w radzie państwa. Dwukrotnie pełnił funkcję burmistrza Brna – w latach 1861–1864 oraz 1870–1876.

Dlaczego stoi mu pomnik akurat na Špilberku?

To właśnie jako burmistrz d'Elvert odegrał kluczową rolę w przekształceniu Brna w miasto z prawdziwymi terenami zielonymi. Zainicjował powstanie Lasu Cesarskiego, znanego dziś jako Las Wilsona, a także doprowadził do uporządkowania i zagospodarowania parków na Špilberku, Kraví horze (Krowiej Górze) oraz na Kolišti. Prace nad parkiem na Špilberku ruszyły stosunkowo późno, ale postępowały tak sprawnie, że już rok po ich rozpoczęciu d'Elvert mógł osobiście oprowadzać po parku cesarza Franciszka Józefa I podczas jego wizyty w Brnie. To właśnie jako założyciel tego miejskiego parku został upamiętniony pomnikiem w bezpośrednim sąsiedztwie swojego dzieła.

Co jeszcze zrobił dla Brna i Moraw?

Działalność d'Elverta nie ograniczała się do polityki i zieleni miejskiej. Zajmował się także edukacją oraz rozwojem nauki historycznej – jego prace historyczne i statystyczne dotyczące Moraw są cenione do dziś, ponieważ opierają się na obszernym materiale źródłowym, z którego korzystał. To on w dużej mierze położył podwaliny pod nowoczesne badania nad historią regionu, co sprawia, że bywa nazywany „ojcem morawskiej historii kultury".

Historia samego pomnika

Popiersie d'Elverta odsłonięto na murze fortecznym poniżej Špilberku w 1883 roku, jeszcze za życia niektórych jego współpracowników i mieszkańców, którzy pamiętali jego kadencje burmistrzowskie. Po rozpadzie monarchii austro-węgierskiej pomnik został usunięty – w nowej rzeczywistości politycznej symbole związane z dawnymi, niemieckojęzycznymi elitami miasta bywały demontowane. Miejsce upamiętnienia d'Elverta odzyskało jednak swoje miejsce na mapie Brna – pomnik przywrócono w 2003 roku, ponownie ustawiając go w parku, który sam pomógł stworzyć.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik? W parku na Špilberku w Brnie, przy murze fortecznym, w rejonie północno-wschodniej ściany północnego bastionu twierdzy.

Kiedy powstał pomnik i czy zawsze stał w tym samym miejscu? Popiersie odsłonięto w 1883 roku. Zostało zdemontowane po upadku monarchii, a w obecnej formie stoi od 2003 roku, po odtworzeniu.

Za co konkretnie d'Elvert jest pamiętany w Brnie? Przede wszystkim za rozwój miejskich terenów zielonych – Lasu Wilsona oraz parków na Špilberku, Kraví horze i Kolišti – a także za wkład w badania nad historią Moraw.

Kiedy d'Elvert był burmistrzem Brna? W dwóch kadencjach: 1861–1864 oraz 1870–1876.

Czy warto zobaczyć pomnik przy okazji wizyty na Špilberku? Tak, to dobry przystanek dla osób zwiedzających park na wzgórzu – niewielki obiekt, który tłumaczy, skąd wzięła się dzisiejsza zieleń wokół zamku i twierdzy.