Památník prvního stálého českého divadla v Brně

Památník prvního stálého českého divadla v Brně to niewielka pamiątkowa tablica w centrum Brna, przypominająca o budynku, w którym w 1884 roku zaczął działać pierwszy stały czeski teatr zawodowy w mieście. Choć sam gmach teatru już nie istnieje, granitowa tablica na rogu Žerotínova náměstí i ulicy Veveří wciąż wskazuje dokładne miejsce, w którym rozegrał się ważny rozdział czeskiego życia kulturalnego na Morawach.

Gdzie dokładnie znajduje się tablica?

Tablicę umieszczono na budynku przy Žerotínovo náměstí 6, w dzielnicy Brno-střed, tuż przy zabudowaniach na rogu z ulicą Veveří — dokładnie w miejscu, gdzie niegdyś stał dom zwany „U Marovských". To ścisłe centrum miasta, kilka minut spacerem od głównych arterii Brna, łatwo dostępne dla przechodniów poruszających się między placem a ulicą Veveří.

Co dokładnie upamiętnia ta tablica?

Napis na tablicy głosi: „V těchto místech v bývalém domě u Marovských působilo první stálé české divadlo v Brně 1884–1952" (W tym miejscu, w dawnym domu u Marovských, działało pierwsze stałe czeskie divadlo w Brnie w latach 1884–1952). Sam budynek U Marovských pierwotnie pełnił funkcję gospody z salą taneczną, stojącej na rogu ulicy Veveří i dzisiejszego Žerotínova náměstí (dawniej placu Raduitova). W 1883 roku obiekt wykupiło i zaadaptowało czeskie „Družstvo" (stowarzyszenie), by stworzyć w nim scenę dla czeskiego teatru narodowego w Brnie, wzorowanego na Teatrze Narodowym w Pradze, otwartym w 1881 roku. Działalność rozpoczęto w 1884 roku i przez kolejne dekady była to jedyna stała czeska scena zawodowa w mieście, aż do 1952 roku, kiedy — jak wskazuje napis na tablicy — zakończyła tu swoją działalność.

Kto zaprojektował tablicę i kiedy ją odsłonięto?

Tablicę odsłonięto 5 grudnia 1984 roku, dokładnie w setną rocznicę rozpoczęcia działalności teatru w budynku U Marovských. Jej projektantem był Jiří Marek, a współautorem — J. Chmelař. Inicjatorem powstania tablicy był Miloslav Kramoliš. Wykonano ją z polerowanego granitu, z wygrawerowanym tekstem oraz dekoracyjnym reliefem przedstawiającym bukiet kwiatów — skromna, ale staranna forma upamiętnienia stulecia ważnej instytucji kulturalnej.

Dlaczego to miejsce jest ważne dla historii Brna?

Powstanie stałego czeskiego teatru w Brnie w 1884 roku było przełomowym momentem dla czeskojęzycznej kultury na Morawach, w mieście, w którym przez długi czas dominowały niemieckojęzyczne sceny. Adaptacja dawnej gospody z salą taneczną na potrzeby teatru pokazuje, jak skromne środki musiało wykorzystać ówczesne czeskie środowisko kulturalne, by zbudować własną, stałą scenę — na wzór dopiero co otwartego Teatru Narodowego w Pradze. Choć budynek U Marovských nie zachował się do dziś, tablica na Žerotínovo náměstí pozwala odnaleźć dokładne miejsce, w którym rozpoczęła się ta historia.

Najczęstsze pytania

Co to jest Památník prvního stálého českého divadla v Brně? To granitowa pamiątkowa tablica upamiętniająca budynek U Marovských, w którym w latach 1884–1952 działał pierwszy stały czeski teatr zawodowy w Brnie.

Gdzie znajduje się tablica? Na budynku przy Žerotínovo náměstí 6 w Brnie-střed, na rogu z ulicą Veveří.

Kiedy odsłonięto tablicę? 5 grudnia 1984 roku, w setną rocznicę rozpoczęcia działalności teatru.

Kto zaprojektował tablicę? Autorem projektu był Jiří Marek, współautorem J. Chmelař, a inicjatorem — Miloslav Kramoliš.

Czym był budynek U Marovských? Dawną gospodą z salą taneczną na rogu ulicy Veveří i Žerotínova náměstí, zaadaptowaną w 1883 roku na potrzeby czeskiego teatru narodowego w Brnie.