památník obětí I. a II. sv. války

Pomnik ofiar I i II wojny światowej stoi na trawiastym skwerze u zbiegu ulic K hrádku i U Památníku w Božkovie, dzielnicy Pilzna (Plzeň) leżącej w granicach obwodu Plzeň 2-Slovany. Miejsce znajduje się przy drodze wylotowej w stronę Červeného Hrádku i miejscowości Doubravka, z dala od centrum turystycznego miasta, co czyni je celem raczej dla osób zainteresowanych lokalną historią niż klasycznym punktem na trasie zwiedzania.

Jaka jest historia tego miejsca?

Pomnik nie stoi na przypadkowym miejscu. W tym samym punkcie znajdował się wcześniej drewniany krzyż pamiątkowy, poświadczony już na mapie z 1764 roku — a więc lokalna tradycja upamiętniania w tym miejscu sięga XVIII wieku. Obecny kamienny pomnik powstał po zakończeniu I wojny światowej z inicjatywy mieszkańców Božkova, którzy chcieli uczcić poległych sąsiadów i krewnych. Po II wojnie światowej pomnik uzupełniono o kolejną tablicę, poszerzając jego wymowę na ofiary drugiego konfliktu światowego.

Co mówi napis na pomniku?

Na pomniku umieszczono napis: „1914–1918 Z Vaší bolesti a krve nechť budoucím vyrůstá mír. Obětem světové války věnují občané Božkova" (w wolnym tłumaczeniu: „Z waszego bólu i krwi niech przyszłym pokoleniom wyrasta pokój. Ofiarom wojny światowej poświęcają mieszkańcy Božkova"). Pod nim wypisano nazwiska 38 mieszkańców Božkova poległych w latach 1914–1918. Później dołączono tablicę z datami „1939–1945" i listą kolejnych 25 nazwisk ofiar II wojny światowej — łącznie pomnik upamiętnia więc 63 osoby związane z tą częścią Pilzna.

Skąd wzięła się nazwa ulicy U Památníku?

Sama ulica biegnąca obok pomnika nazywa się U Památníku, czyli dosłownie „Przy pomniku" — nazwę nadano jej w 1947 roku właśnie ze względu na sąsiedztwo tego miejsca pamięci. To dość rzadki przypadek, gdy nazwa ulicy bezpośrednio i trwale odnosi się do lokalnego pomnika wojennego, co ułatwia dziś jego odnalezienie nawet bez znajomości historii Božkova.

Co jeszcze wyróżnia ten pomnik?

Według opisów z połowy XX wieku obok samego pomnika znajdował się także tzw. geoglif w kształcie krzyża — czytelny z lotu ptaka układ terenu, sfotografowany w 1950 roku. Współcześnie (stan udokumentowany około 2015 roku) widoczna jest już tylko część tego dawnego założenia, sam pomnik jednak zachował się i pozostaje czytelnym elementem krajobrazu Božkova. Teren, na którym stoi pomnik, należy do miasta Pilzna.

Najczęstsze pytania

Ile osób upamiętnia pomnik w Božkovie? Łącznie 63 osoby: 38 nazwisk poległych z lat 1914–1918 i 25 nazwisk ofiar z lat 1939–1945.

Kto ufundował pomnik? Pomnik powstał z inicjatywy i ze środków mieszkańców Božkova, którzy chcieli uczcić poległych sąsiadów po I wojnie światowej; tablicę z ofiarami II wojny dodano później.

Czy w tym miejscu stało coś przed pomnikiem? Tak — w tym samym miejscu istniał wcześniej drewniany krzyż pamiątkowy, odnotowany już na mapie z 1764 roku.

Czy pomnik jest ogólnodostępny? Tak, stoi na publicznym skwerze przy skrzyżowaniu ulic, teren należy do miasta Pilzna i jest dostępny bez ograniczeń.

Jak dojechać na miejsce? Pomnik znajduje się w Božkovie, dzielnicy wchodzącej w skład obwodu Plzeň 2-Slovany, przy ulicy U Památníku, na trasie w kierunku Červeného Hrádku i Doubravki — najlepiej dotrzeć tam komunikacją miejską lub samochodem, gdyż leży poza ścisłym centrum Pilzna.