Palais archiépiscopal de Besançon

Pałac Arcybiskupi w Besançon (fr. Palais archiépiscopal de Besançon), znany też jako Hôtel de Grammont, stoi w samym sercu starówki, w zakolu Doubs zwanym La Boucle, przy rue de la Convention. Dziś mieści się w nim rektorat akademii Besançon, ale przez ponad dwa stulecia budynek służył kolejnym arcybiskupom miasta jako oficjalna rezydencja.

Gdzie dokładnie stoi pałac i jak go rozpoznać?

Kompleks zajmuje dwie sąsiadujące posesje pod numerami 8 i 10 przy rue de la Convention. To właśnie połączenie dwóch odrębnych niegdyś budynków w jedną rezydencję tłumaczy nieco nieregularny układ wnętrz — spacerując po korytarzach, łatwo wyczuć, że powstawały one w różnych okresach i według różnych planów.

Jak powstała rezydencja arcybiskupów?

Historia pałacu zaczyna się na przełomie XVII i XVIII wieku. W latach 1698–1705 François-Joseph de Grammont, ówczesny arcybiskup Besançon, zlecił rozbudowę kamienicy, którą już wcześniej posiadał przy rue de la Convention. Prace prowadził architekt Jean Cuene. Po śmierci Grammonta w 1717 roku budynek nie trafił od razu w ręce kolejnego hierarchy — był wynajmowany arcybiskupom, którzy po nim objęli urząd.

Kim był François-Joseph de Grammont?

To on nadał posesji reprezentacyjny charakter, jaki zachowała do dziś. Sześć lat po jego śmierci, w 1713 roku (jeszcze za jego życia), architekt Claude-Antoine Aillet zaprojektował letni salon — jedno z bardziej ozdobnych pomieszczeń całego założenia.

Kiedy pałac zyskał obecny kształt?

Kluczowy moment nastąpił w 1735 roku. Wówczas rezydencję formalnie połączono z sąsiadującym budynkiem arcybiskupim, tworząc jeden kompleks określany mianem „nowego pałacu". Przy tej okazji architekt Jean-Pierre Galezot zaprojektował okazałą klatkę schodową na tylnej elewacji budynku — element, który do dziś przyciąga uwagę osób zwiedzających wnętrza.

Co przetrwało do naszych czasów i co warto zobaczyć?

Wewnątrz zespołu znajduje się kaplica Świętego Mikołaja, wpisana na listę zabytków historycznych już w 1908 roku — to najstarszy element pałacu objęty ochroną konserwatorską. Cały dawny archevêché uzyskał status zabytku dekretem z 18 października 1979 roku. Ochroną objęto wówczas m.in. elewacje i dachy od strony rue de la Convention, kutą żelazną balustradę klatki schodowej oraz cztery reprezentacyjne sale wraz z ich wystrojem.

Dlaczego dziś to rektorat, a nie rezydencja kościelna?

Odpowiedź leży w historii Francji, nie samego budynku. Po rozdziale Kościoła i państwa w 1905 roku majątek kościelny w dużej mierze przeszedł na własność publiczną. Dawny pałac arcybiskupi nie stał się wyjątkiem — budynek przejęła administracja oświatowa i od tego czasu funkcjonuje jako siedziba rektoratu akademii Besançon, zachowując jednak swoją historyczną architekturę.

Najczęstsze pytania

Czy pałac arcybiskupi w Besançon można zwiedzać? Budynek pełni funkcję administracyjną jako siedziba rektoratu akademii, więc dostęp do wnętrz jest ograniczony i zależy od bieżących zasad obowiązujących w placówce. Elewacje i otoczenie można oglądać swobodnie z poziomu ulicy.

Czym różni się ten pałac od Pałacu Granvelle w Besançon? To dwa odrębne obiekty. Pałac Granvelle, mieszczący dziś Musée du Temps, powstał w XVI wieku jako rezydencja rodu Granvelle. Pałac arcybiskupi przy rue de la Convention to XVIII-wieczna, wcześniej kościelna rezydencja arcybiskupów, dziś siedziba rektoratu.

Co jest najstarszym chronionym elementem pałacu? Kaplica Świętego Mikołaja, wpisana na listę zabytków w 1908 roku, kilkadziesiąt lat przed objęciem ochroną całego kompleksu w 1979 roku.

Kto zlecił budowę obecnego kształtu pałacu? Arcybiskup François-Joseph de Grammont na przełomie XVII i XVIII wieku zlecił rozbudowę swojej kamienicy architektowi Jeanowi Cuene, a kolejne elementy — salon letni i wielką klatkę schodową — dodali architekci Claude-Antoine Aillet i Jean-Pierre Galezot.