Opactwo Cîteaux

Opactwo Cîteaux to najstarszy klasztor cysterski na świecie, założony w 1098 roku w niewielkiej miejscowości Saint-Nicolas-lès-Cîteaux w Burgundii, między Dijon a Beaune. To stąd wyrósł cały zakon cysterski, a teren wciąż tętni życiem zakonnym — od 1898 roku mieszkają tu trapiści, czyli cystersi ściślejszej obserwancji.

Jak powstało opactwo?

Klasztor założył w 1098 roku Robert z Molesme, benedyktyński opat niezadowolony z rozluźnienia obyczajów w wielkich opactwach kluniackich. Wraz z grupą towarzyszy postanowił wrócić do surowej, pierwotnej reguły świętego Benedykta opartej na modlitwie, ubóstwie i pracy fizycznej. Po Robercie klasztorem kierował Alberyk, który zaostrzył regułę i wprowadził charakterystyczny biały habit noszony potem przez wszystkich cystersów. Trzecim opatem był Stefan Harding, autor Karty Miłości — dokumentu, który określił zasady wspólne dla Cîteaux i wszystkich klasztorów-córek zakładanych w kolejnych latach.

Jaką rolę odegrał święty Bernard z Clairvaux?

Przełomowym momentem w historii opactwa był rok 1112, gdy do Cîteaux przybył młody Bernard z Fontaine wraz z trzydziestoma towarzyszami. Już w 1115 roku założył on Clairvaux, trzeci klasztor-córkę Cîteaux, i stał się jedną z najważniejszych postaci średniowiecznego chrześcijaństwa. Gdy zmarł w 1153 roku, macierzyste opactwo Cîteaux stało na czele ogromnej rodziny zakonnej liczącej ponad trzysta klasztorów-córek rozsianych po całej Europie.

Kto dziś mieszka w opactwie?

Po Rewolucji Francuskiej życie zakonne w Cîteaux zostało przerwane, a budynki przeszły poważne przekształcenia. Mnisi wrócili tu jednak na stałe w 1898 roku — tym razem byli to trapiści, gałąź cystersów przestrzegająca reguły w najbardziej surowej, ścisłej formie. Wspólnota mieszka w opactwie do dziś, prowadząc życie modlitwy i pracy zgodnie z regułą świętego Benedykta.

Co można zobaczyć podczas zwiedzania?

Turyści mogą zwiedzać Cîteaux w ramach zorganizowanej wycieczki z przewodnikiem, trwającej około godziny i kwadransa. Program obejmuje zachowane fragmenty zabudowań z XV wieku, w tym odrestaurowany krużganek kopistów oraz bibliotekę, a także wystawy poświęcone sztuce iluminowania rękopisów i introligatorstwa. Zwiedzanie kończy film przybliżający codzienne życie mnichów żyjących w opactwie współcześnie.

Czym jest słynny ser z Cîteaux?

Opactwo słynie również z produkcji sera — tłustego, aromatycznego sera z mleka krowiego o delikatnie owocowym smaku. Mnisi wytwarzają go z mleka własnego stada krów rasy montbéliarde, czerwono-białych, hodowanych na terenach należących do klasztoru. Ser można kupić bezpośrednio w sklepie przyklasztornym, gdzie dostępne są też miód oraz ręcznie wykonane szopki bożonarodzeniowe.

Najczęstsze pytania

Kto założył opactwo Cîteaux? Klasztor założył w 1098 roku Robert z Molesme, benedyktyński opat pragnący powrotu do surowej reguły świętego Benedykta.

Jaki związek ma opactwo ze świętym Bernardem z Clairvaux? Bernard przybył do Cîteaux w 1112 roku, a trzy lata później założył Clairvaux — jeden z klasztorów-córek, które uczyniły z Cîteaux macierzysty dom całego zakonu cysterskiego.

Czy w opactwie nadal mieszkają mnisi? Tak, od 1898 roku żyją tu trapiści, którzy prowadzą życie modlitwy i pracy zgodnie z regułą cysterską.

Co warto kupić w sklepie klasztornym? Najbardziej znany jest ser Cîteaux produkowany z mleka krów montbéliarde, a obok niego miód i wyroby rękodzielnicze mnichów.

Jak długo trwa zwiedzanie opactwa? Zorganizowana wycieczka z przewodnikiem trwa około godziny i piętnastu minut i obejmuje zabudowania z XV wieku oraz wystawy historyczne.