Nové Zámky u Litovle

Nové Zámky to niewielka osada wchodząca w skład gminy Mladeč, leżąca około 3 km na zachód od Litovla, w powiecie Ołomuniec, w kraju ołomunieckim. Miejsce to kojarzone jest przede wszystkim z barokowym zespołem pałacowo-parkowym, który przez wieki należał do rodu Liechtensteinów.

Skąd wzięła się nazwa Nové Zámky?

Nazwa miejscowości pochodzi wprost od zamku (po czesku „zámek"), który stał się centrum osady. W drugiej połowie XVI wieku ród Czernohorskich z Boskovic wzniósł w tym miejscu niewielki renesansowy dworek myśliwski. To on dał początek późniejszej rezydencji i osadzie, która wyrosła wokół niej.

Jak wyglądała historia pałacu?

Właściwy, znacznie okazalszy barokowy pałac powstał w 1690 roku z inicjatywy Liechtensteinów, którzy przejęli majątek. W latach 30. XVIII wieku budowlę przebudowano według projektu architekta A. Beduzziego, a wnętrza ozdobiono malowidłami ściennymi autorstwa D. Meninardiego.

Pałac pełnił też funkcje inne niż rezydencjonalne – w latach 1761–1762 służył jako lazaret wojskowy. W 1805 roku obiekt strawił pożar. Odbudowę przeprowadzono w latach 1813–1820 według planów architekta Josefa Hardtmutha, związanego z dworem Liechtensteinów, nadając budowli klasycystyczny charakter, który zachował się do dziś.

Jak zaprojektowano budynek i otaczający go park?

Pałac to dwupiętrowa budowla z bocznymi skrzydłami. Elewację od strony parku zdobi ryzalit zwieńczony trójkątnym szczytem, wspartym na sześciu masywnych kolumnach w porządku korynckim. Razem z odbudową pałacu, w latach 1813–1820, założono również park w stylu angielskim, w którym do dziś stoją empirowe budowle o charakterze romantycznym.

Do kogo należał zespół pałacowy w XX wieku?

Aż do 1945 roku majątek administracyjnie obsługiwał potrzeby rodu Liechtensteinów. Po drugiej wojnie światowej, w latach 1945–1953, obiekt przeszedł pod zarząd administracji leśnej. Następnie przejęło go wojsko – od 1962 roku mieściła się tu 5. Baza Czołgów w Litovlu. Później majątek trafił we władanie ONV Ołomuniec, a w 1964 roku utworzono tu zakład opieki społecznej.

Czy pałac można dziś zwiedzać?

Od 1958 roku obiekt figuruje jako zabytek objęty ochroną prawną. Obecnie w budynku pałacu funkcjonuje ośrodek opieki społecznej, dlatego sam pałac nie jest dostępny dla zwiedzających. Park oraz znajdujące się w nim romantyczne budowle pozostają jednak ogólnodostępne i można je odwiedzać bez ograniczeń.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Nové Zámky? To osada w gminie Mladeč, około 3 km na zachód od Litovla, w powiecie Ołomuniec.

Kto zbudował pałac w Nové Zámky? Renesansowy dworek myśliwski wznieśli w XVI wieku Czernohorscy z Boskovic, a właściwy barokowy pałac powstał w 1690 roku dzięki Liechtensteinom.

W jakim stylu utrzymany jest dzisiejszy budynek? Po pożarze w 1805 roku pałac odbudowano w latach 1813–1820 w duchu klasycyzmu, według projektu Josefa Hardtmutha.

Czy można wejść do pałacu? Nie – mieści się tam ośrodek opieki społecznej i wnętrza są niedostępne dla turystów.

Czy park przy pałacu jest otwarty dla zwiedzających? Tak, park w stylu angielskim wraz z romantycznymi budowlami można zwiedzać swobodnie.