Zamek w Nezamyslicach

Zamek w Nezamyslicach to barokowa rezydencja w miejscowości Nezamyslice na Morawach, w powiecie Prostějov, wzniesiona w miejscu dawnej gotyckiej twierdzy. Obiekt nie jest udostępniony do zwiedzania — od dziesięcioleci pełni funkcję placówki opiekuńczej — ale jego historia własności, od panów rycerskich przez augustianów po arcybiskupstwo, jest nietypowo bogata jak na niewielką miejscowość.

Co stało w tym miejscu przed zamkiem?

Najstarsza wzmianka o twierdzy w Nezamyslicach pochodzi z 1371 roku. Siedziba należała wówczas do panów z Nezamyslic — drobnego rycerskiego rodu, który dał nazwisko całej miejscowości. Gotycka twierdza stała w tym samym miejscu, w którym później wzniesiono obecny barokowy zamek, choć z pierwotnej budowli nie zachowało się nic ponad wzmiankę w źródłach.

Kiedy i dlaczego powstał obecny zamek?

Obecny budynek pochodzi z 1764 roku. Wzniesiono go z inicjatywy proboszcza klasztoru augustianów w Ołomuńcu, do którego należał wówczas majątek w Nezamyslicach. Augustianie inwestowali w te dobra już wcześniej — pod koniec XVII wieku wybudowali barokowy spichlerz (nosi datę 1679) oraz w latach 1697–1701 rozbudowali stojący obok kościół św. Wacława. Zamek miał służyć jako rezydencja na czas pobytów zakonników nadzorujących administrację majątku, dlatego budynek połączono skrzydłem bezpośrednio z kościołem.

Jak zmieniali się właściciele po augustianach?

Augustianie władali Nezamyslicami do 1784 roku, kiedy w ramach józefińskich reform kościelnych ich klasztor w Ołomuńcu został zniesiony, a majątek przeszedł na nowo utworzony fundusz religijny. W 1813 roku dobra kupił hrabia August Segur, który jednak już po kilku latach odsprzedał je austriackiemu arcyksięciu Ferdynandowi d'Este. Później majątek trafił w ręce hrabiego Mundy'ego, który w 1871 roku sprzedał go arcybiskupowi ołomunieckiemu Bedřichowi Fürstenbergowi — ten nabył Nezamyslice na potrzeby katolickiego stowarzyszenia dobroczynnego archidiecezji ołomunieckiej.

Skąd wzięły się siostry zakonne w zamku?

W 1876 roku arcybiskup Fürstenberg przekazał budynek do bezpłatnego użytkowania niemieckiemu zakonowi św. Jadwigi. Początkowo mieszkały tu przede wszystkim szlachcianki ze Śląska, a z czasem zamek zaczął pełnić funkcję pensjonatu dla dziewcząt i sierocińca prowadzonego przez siostry zakonne. Ten opiekuńczy profil obiektu, ukształtowany jeszcze w XIX wieku, przetrwał w zmienionej formie do dziś.

Jak wygląda zamek i co się w nim znajduje?

Kompleks to barokowy, trójskrzydłowy zamek zbudowany wokół zamkniętego dziedzińca, do którego przylega osobno stojący, wielokondygnacyjny barokowy spichlerz. Nad wejściem widnieją dwa herby oraz łaciński napis upamiętniający fundatora. Całość od maja 1958 roku jest wpisana do rejestru zabytków kultury. Obok zamku znajduje się park o powierzchni około 2 hektarów, zrewitalizowany w latach 2001–2003.

Do czego służy zamek dzisiaj?

Właścicielem obiektu jest obecnie kraj ołomuniecki, który prowadzi w nim placówkę opiekuńczą dla osób z niepełnosprawnością intelektualną — funkcjonuje jako dom pomocy społecznej. Ze względu na tę funkcję zamek nie jest otwarty dla turystów ani udostępniony do zwiedzania; można go oglądać wyłącznie z zewnątrz, od strony placu i kościoła św. Wacława, z którym budynek sąsiaduje.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Nezamyslicach można zwiedzać? Nie. Budynek pełni funkcję placówki opiekuńczej dla osób z niepełnosprawnością intelektualną i nie jest udostępniony do zwiedzania — dostępny jest jedynie widok z zewnątrz.

Kiedy powstał obecny zamek? W 1764 roku, na miejscu wcześniejszej gotyckiej twierdzy wzmiankowanej po raz pierwszy w 1371 roku.

Kto zbudował zamek? Zamek wzniesiono z inicjatywy klasztoru augustianów kanoników z Ołomuńca, który zarządzał wówczas majątkiem w Nezamyslicach.

Kto był właścicielem zamku po augustianach? Po zniesieniu klasztoru w 1784 roku majątek zmieniał właścicieli — należał kolejno do religijnego funduszu, hrabiego Augusta Segura, arcyksięcia Ferdynanda d'Este, hrabiego Mundy'ego, a od 1871 roku do arcybiskupstwa ołomunieckiego.

Czym jest zakon św. Jadwigi, wspomniany w historii zamku? To niemiecki zakon zakonny, który od 1876 roku bezpłatnie użytkował budynek — najpierw jako miejsce pobytu szlachcianek śląskich, potem jako pensjonat dla dziewcząt i sierociniec.

Czy zamek jest zabytkiem? Tak, wraz z przylegającym barokowym spichlerzem jest wpisany do rejestru zabytków kultury od maja 1958 roku.