Muzeum bratří Čapků

Muzeum bratří Čapků w Malých Svatoňovicích to niewielka, ale wyjątkowo osobista placówka poświęcona dwóm braciom, którzy na trwałe zapisali się w czeskiej kulturze XX wieku — pisarzowi Karlowi Čapkowi i malarzowi Josefowi Čapkowi. Miejscowość administracyjnie tworzy jedną gminę razem z pobliską wsią Petrovice, więc na mapach lokalizacja bywa opisywana pod obiema nazwami, choć sam budynek muzeum stoi w centrum Malých Svatoňovic.

Gdzie znajduje się muzeum i jak dotrzeć?

Muzeum stoi przy Náměstí Karla Čapka, w domu oznaczonym numerem 147 — to właśnie tu, w rodzinnym domu, w 1890 roku przyszedł na świat Karel Čapek. Malé Svatoňovice leżą w Podkrkonoszu, w powiecie Trutnov, niedaleko granicy z Polską i w bliskim sąsiedztwie Gór Stołowych. Najwygodniej dotrzeć tu samochodem od strony Trutnova lub Náchodu; w okolicy prowadzą też lokalne połączenia autobusowe i kolejowe łączące mniejsze miejscowości Podkrkonoszy. Ze względu na kameralny charakter regionu warto zaplanować dojazd z wyprzedzeniem i połączyć wizytę z eksploracją okolicznych wzgórz.

Co zobaczysz w środku?

Ekspozycja rozdzielona jest na dwie części, po jednej dla każdego z braci. Piętro domu zajmuje wystawa poświęcona Karlowi Čapkowi — pokazuje rodzinne fotografie, kopie dokumentów, w tym metrykę urodzenia oraz świadectwo ze szkoły podstawowej, a także przybliża krajobraz rodzinnych stron, który później nieraz pojawiał się w jego twórczości literackiej. Druga część ekspozycji należy do Josefa Čapka — malarza, grafika i pisarza, starszego brata Karla. Można tu zobaczyć reprodukcje jego obrazów znajdujących się w zbiorach Galerii Narodowej w Pradze, wybór jego grafiki użytkowej z motywami społecznymi oraz wstrząsający zestaw ostatnich prac i wierszy, które powstały już w czasie jego uwięzienia w obozie koncentracyjnym, gdzie zginął w 1945 roku. W 2026 roku muzeum otworzyło trzecią stałą ekspozycję, tym razem poświęconą starszej siostrze braci, Helenie Čapkovej, także pisarce.

Kim byli bracia Čapkowie?

Karel Čapek to jeden z najbardziej rozpoznawalnych czeskich pisarzy XX wieku, autor powieści i dramatów, w tym sztuki, dzięki której na całym świecie upowszechniło się słowo „robot”. Jego starszy brat Josef był malarzem awangardowym i ilustratorem, współtwórcą wielu okładek i rysunków satyrycznych, a także bliskim współpracownikiem literackim Karla. Obaj wychowywali się w Malých Svatoňovicích, a rodzinny dom i otaczający krajobraz miały wyraźny wpływ na ich twórczość — to jeden z powodów, dla których muzeum powstało właśnie w tym miejscu.

Historia muzeum

Placówka działa od 1946 roku, a jej początkiem była udana wystawa poświęcona życiu i twórczości obu braci. W latach 1972–1978 ekspozycję gruntownie przebudowano, nadając jej kształt zbliżony do dzisiejszego układu. Od tego czasu muzeum systematycznie rozwija swoje zbiory i uzupełnia je o nowe wątki biograficzne rodziny Čapków.

Najczęstsze pytania

Czy muzeum mieści się w prawdziwym domu rodzinnym Čapków? Tak, budynek pod numerem 147 przy Náměstí Karla Čapka to autentyczny dom, w którym urodził się Karel Čapek.

Ile ekspozycji można zwiedzić? Od 2026 roku muzeum oferuje trzy stałe ekspozycje — poświęcone Karlowi, Josefowi i ich siostrze Helenie Čapkovej.

Dla kogo jest to muzeum? Przede wszystkim dla miłośników literatury i sztuki czeskiej, ale również dla osób zwiedzających Podkrkonosze i szukających kameralnych, kulturalnych przystanków poza głównymi szlakami turystycznymi.

Czy warto łączyć wizytę z innymi atrakcjami regionu? Tak — Malé Svatoňovice leżą blisko Gór Stołowych i regionu Broumovska, co pozwala połączyć zwiedzanie muzeum z wycieczką w plener.