Moulin de Patouillet

Moulin de Patouillet to drewniany wiatrak typu chandelier stojący we wsi Charcé-Saint-Ellier-sur-Aubance, wchodzącej w skład gminy Brissac-Loire-Aubance w departamencie Maine-et-Loire. Konstrukcja należy do zaledwie dwóch zachowanych do naszych czasów wiatraków tego typu w całym Anjou.

Czym różni się ten wiatrak od zwykłego wietrznego młyna?

Moulin de Patouillet to tzw. moulin-chandelier, czyli wariant wiatraka-kozła charakterystyczny dla regionu Anjou. Cała drewniana kabina młyna nie stoi nieruchomo, lecz obraca się wokół masywnego pionowego słupa, zwanego lokalnie „chandelier" lub „bourdon". Kabinę wznosi się dodatkowo na niewielkiej murowanej podstawie, nazywanej „cavette" - ta konstrukcja pozwala łapać silniejszy wiatr na większej wysokości, a jednocześnie służy jako pomieszczenie magazynowe. Do wnętrza kabiny wchodzi się po drabinie. W środku zmieściły się dwie pary kamieni młyńskich, a skrzydła wyposażono w system Bertona, ułatwiający regulację ich pracy.

Jaka jest historia młyna?

Wiatrak powstał w ostatniej ćwierci XIX wieku w gminie Gennes, skąd w 1893 roku przeniósł go Louis Martin - właściciel pobliskiego młyna wodnego, również noszącego nazwę Patouillet. Wiatrak postawiono tuż przy młynie wodnym, aby wspomagał jego pracę w okresach niskiego stanu wody. Po dwudziestu siedmiu latach służby przestał działać w 1920 roku i z czasem zaczął popadać w ruinę. Do początku lat 80. XX wieku z pierwotnej konstrukcji zachował się już tylko drewniany szkielet - okładzina zewnętrzna zniknęła, choć kamienie młyńskie i część mechanizmu przetrwały mimo lat wystawienia na działanie pogody.

Jak przebiegła odbudowa?

Rekonstrukcję przeprowadzono w 1981 roku w pracowni Compagnons du Devoir w Angers, a odnowiony wiatrak uroczyście oddano do użytku 8 lipca 1982 roku. Przy tej okazji zastosowano nowatorską jak na tamte czasy technikę - skrzydła wykonano z drewna klejonego warstwowo. Kabina wróciła do pracy pod wiatrem w 1984 roku. Sam obiekt figuruje w rejestrze zabytków (monuments historiques) od 28 marca 1977 roku, co potwierdza jego wartość dla dziedzictwa regionu.

Czy młyn wciąż mieli mąkę?

Nie w pełnym zakresie. Odbudowa z lat 80. nie została doprowadzona do końca - kamieniom młyńskim brakuje archur, czyli obudowy niezbędnej do prowadzenia właściwego procesu mielenia, dlatego mechanizm pozostaje niefunkcjonalny w tym zakresie. Przedwczesna śmierć właściciela, który prowadził prace, przerwała dokończenie renowacji. Dziś wiatrak stoi jako świadek historii wiatraków-chandelierów Anjou, z których na początku XIX wieku działało od 200 do 300, a do dziś przetrwały tylko dwa.

Jak zwiedzić Moulin de Patouillet?

Wiatrak znajduje się kilka kilometrów na wschód od Brissac-Quincé, w bliskim sąsiedztwie starego młyna wodnego, który go zainspirował i któremu miał pomagać. Zwiedzanie możliwe jest w weekendy, wyłącznie po wcześniejszym umówieniu się z opiekunką obiektu. To dobry przystanek dla osób interesujących się historią techniki i tradycyjnym rzemiosłem młynarskim regionu Anjou, zwłaszcza w połączeniu ze zwiedzaniem samego Brissac-Loire-Aubance i jego zamku.

Najczęstsze pytania

Co oznacza nazwa moulin-chandelier? To lokalna nazwa wiatraka-kozła, w którym cała kabina wraz z mechanizmem obraca się wokół pionowego pivotu, aby ustawić skrzydła pod wiatr.

Ile takich wiatraków zachowało się w Anjou? Tylko dwa - z 200-300, które działały w regionie na początku XIX wieku.

Czy Moulin de Patouillet można zwiedzać? Tak, ale jedynie w weekendy i po wcześniejszej rezerwacji terminu z opiekunką obiektu.

Czy wiatrak nadal miele mąkę? Nie - kamienie młyńskie nie mają kompletnej obudowy niezbędnej do mielenia, więc mechanizm pozostaje niefunkcjonalny w tym zakresie.