Moulin-cavier de Gasté

Moulin-cavier de Gasté to zabytkowy wiatrak typu cavier stojący we wsi Grézillé, wchodzącej w skład gminy Gennes-Val-de-Loire w departamencie Maine-et-Loire, w połowie drogi między Angers a Saumur. To jeden z ostatnich działających przykładów młyna caviera — konstrukcji charakterystycznej wyłącznie dla regionu Anjou.

Czym różni się moulin-cavier od zwykłego wiatraka?

Moulin-cavier ma unikalną budowę dwuczęściową. Górna, obrotowa część zwana hucherolle — z zamontowanymi skrzydłami i mechanizmem mielącym — opiera się na murowanej podstawie przypominającej piwnicę, niekiedy wykutą w skale (troglodytyczną). Właśnie od tej "jaskiniowej" podstawy (fr. cave) wzięła się nazwa całego typu młyna. Taka konstrukcja pozwalała obracać całą górną część wraz ze skrzydłami w stronę wiatru, niezależnie od nieruchomego cokołu.

Ten typ młyna spotyka się wyłącznie w Anjou — w okolicach Saumur, Doué-la-Fontaine, w dolinie Layon oraz w kilku miejscach koło Angers i w departamencie Indre-et-Loire. W okresie największego rozkwitu, w XIX wieku, po okolicznych wzgórzach Anjou stało blisko 180 takich młynów-caviers. Dziś zachowało się mniej niż dwadzieścia, a sprawnych technicznie — mniej niż dziesięć. Moulin de Gasté należy do tej wąskiej grupy.

Jaka jest historia młyna w Gasté?

Obecny młyn wzniesiono w 1819 roku, choć samo miejsce było wykorzystywane do mielenia zboża już od XV wieku — świadczy to o wielowiekowej kontynuacji działalności młynarskiej na tym terenie. Młyn pracował aktywnie przez cały XIX wiek, jednak zatrzymał działalność w latach 1914–1918, w czasie I wojny światowej, i przez dekady stał opuszczony.

Odkupiono go w 1997 roku, a dwa lata później, 3 lutego 1999, decyzją administracyjną wpisano go na listę monuments historiques — francuskich zabytków chronionych prawem. Od 2008 roku młyn przeszedł kompleksową restaurację, która przywróciła mu XIX-wieczny wygląd architektoniczny. Dziś ma około 15 metrów wysokości, a jego harmonijna, wyniosła sylwetka ponownie łapie wiatr skrzydłami ustawionymi na szczycie hucherolle.

Czy można dziś zwiedzić młyn i zobaczyć go w ruchu?

Tak — po restauracji kamienne kamienie młyńskie wewnątrz odzyskały sprawność i mogą ponownie mielić mąkę, tak jak to działo się przed 1914 rokiem. Młyn działa obecnie jako atrakcja turystyczna z przewodnikiem; zwiedzanie trwa około godziny. Bilety kosztują orientacyjnie 3–4 euro (dzieci 8–12 lat: 3 euro, dorośli: 4 euro, grupy od 10 osób: 3 euro za osobę), a dzieci do 8 lat wchodzą bezpłatnie. Płatność przyjmowana jest w gotówce lub czekiem. Ze względu na sezonowość godzin otwarcia warto wcześniej skontaktować się z obsługą młyna telefonicznie lub mailowo.

Młyn znajduje się przy 1 Chemin du Moulin de Gasté w Grézillé, niedaleko trasy rowerowej La Loire à Vélo, co czyni go wygodnym punktem na trasie zwiedzania doliny Loary rowerem lub samochodem.

Najczęstsze pytania

Czym jest moulin-cavier i czym różni się od innych wiatraków? To typ wiatraka spotykany wyłącznie w Anjou, w którym obrotowa górna część z żarnami i skrzydłami (hucherolle) opiera się na murowanej, czasem troglodytycznej podstawie zwanej cave — stąd nazwa "cavier".

Kiedy powstał Moulin de Gasté i kiedy przestał działać? Młyn w obecnej formie wzniesiono w 1819 roku, choć miejsce młynarskie istniało tu już w XV wieku. Działalność przerwała I wojna światowa — młyn stał nieaktywny od 1914 do 1918 roku i długo potem.

Czy młyn jest dziś objęty ochroną i można go zwiedzać? Tak, od 3 lutego 1999 roku ma status monument historique. Po restauracji trwającej od 2008 roku można go zwiedzać z przewodnikiem, zwiedzanie trwa około 60 minut, a kamienie młyńskie ponownie mielą mąkę.

Ile kosztuje wstęp i jak dojechać? Bilet kosztuje 3–4 euro w zależności od wieku, dzieci do 8 lat wchodzą bezpłatnie. Młyn znajduje się w Grézillé, część gminy Gennes-Val-de-Loire, przy 1 Chemin du Moulin de Gasté, w połowie drogi między Angers i Saumur, blisko trasy La Loire à Vélo.