Moulin à vent de Coquelles

Moulin à vent de Coquelles to drewniany wiatrak stojący w Coquelles, gminie sąsiadującej z Calais i leżącej tuż przy terminalu Tunelu pod Kanałem. Znany lokalnie jako Moulin Michel, jest jednym z ostatnich świadków epoki, gdy wiatraki na pivocie wyznaczały linię horyzontu na równinach Flandrii Francuskiej.

Czym jest ten wiatrak?

To tzw. moulin sur pivot, czyli wiatrak flamandzki — cała drewniana konstrukcja obraca się na centralnym słupie (pivocie), a nie tylko górna czapa, jak w wiatrakach wieżowych. Ten typ budowy był typowy dla regionu między Calais a granicą belgijską i służył do mielenia zbóż na potrzeby lokalnych gospodarstw.

Jak długa jest jego historia?

Obecność wiatraka na tym miejscu sięga prawdopodobnie XIV–XVI wieku — potwierdzają to stare mapy z okresu panowania angielskiego w regionie Calais. Konstrukcja wielokrotnie padała ofiarą żywiołów i konfliktów. We wrześniu 1800 roku trąba powietrzna przewróciła wiatrak, ale został odbudowany. W kolejnych dekadach XIX wieku przechodził z rąk do rąk — należał między innymi do rodzin Parenty i Rohart-Parenty.

Najbardziej dramatyczny epizod przypada na czasy II wojny światowej. Wiatrak stanowił dobrze widoczny punkt orientacyjny dla artylerii alianckiej ostrzeliwującej wybrzeże, dlatego został zniszczony przez wojska niemieckie. Gdy mieszkaniec Coquelles, André Darré, wrócił do domu po demobilizacji w 1941 roku, po wiatraku nie było już śladu.

Jak wiatrak wrócił na swoje miejsce?

Odbudowa trwała lata i wymagała niecodziennego rozwiązania: w 1951 roku do Coquelles przewieziono i zrekonstruowano wiatrak z miejscowości Crochte w departamencie Nord, zastępując tym samym utraconą konstrukcję. Los jednak nie oszczędził nowego obiektu — dwa lata po zakończeniu prac silna burza ponownie przewróciła skrzydła. Wywołało to szeroką mobilizację lokalnej społeczności: w zbiórce na renowację uczestniczyły państwo, władze departamentu, gminy Coquelles i Leers oraz prywatni darczyńcy.

Jaki status ma dziś ten obiekt?

Wiatrak został wpisany do rejestru zabytków historycznych (monument historique) na mocy dekretu z 14 listopada 1977 roku. Kolejna duża renowacja zakończyła się w grudniu 1980 roku i przywróciła mu zdolność mielenia zboża. W 1996 roku wiatrak utracił jedno ze skrzydeł i przestał funkcjonować. Nowa kampania restauracyjna, wsparta przez Crédit Agricole Nord de France, Fundację Dziedzictwa (Fondation du Patrimoine) i region, ruszyła w 2006 roku. Ostatni etap prac, w 2017 roku, objął wymianę skrzydeł — wykonał je belgijski cieśla specjalizujący się w tradycyjnym budownictwie wiatrakowym.

Dlaczego warto go zobaczyć?

Moulin Michel łączy w sobie kilka warstw historii: średniowieczne korzenie, żywioły XIX wieku, dramat wojenny i wielopokoleniowy wysiłek odbudowy prowadzony przez lokalną społeczność. To rzadki przykład wiatraka flamandzkiego zachowanego w regionie, gdzie niegdyś takich konstrukcji były dziesiątki. Dla podróżujących w stronę Tunelu pod Kanałem lub z Calais to łatwy do zobaczenia po drodze punkt orientacyjny, świadczący o rolniczej przeszłości wybrzeża Opalowego.

Najczęstsze pytania

Czy Moulin à vent de Coquelles można zwiedzać od wewnątrz? Wiatrak jest przede wszystkim obiektem widokowym i elementem lokalnego krajobrazu; dostępność wnętrza zależy od aktualnych zasad udostępniania przez gminę, dlatego przed wizytą warto sprawdzić bieżące informacje na miejscu.

Dlaczego wiatrak nazywa się Moulin Michel? Taką nazwę nosi obiekt wpisany do rejestru zabytków historycznych — pod tym imieniem figuruje w dokumentacji ochrony dziedzictwa dotyczącej Coquelles.

Jak wiatrak przetrwał II wojnę światową? Nie przetrwał w pierwotnej formie — został zniszczony przez wojska niemieckie, ponieważ służył jako punkt orientacyjny dla artylerii alianckiej. Obecna konstrukcja pochodzi z przeniesionego w 1951 roku wiatraka z Crochte.

Czy wiatrak wciąż jest sprawny technicznie? Po renowacjach z lat 1980, 2006 i 2017 (w tym wymianie skrzydeł) obiekt jest w dobrym stanie zachowania, choć jego głównym przeznaczeniem dziś jest funkcja zabytkowa i krajobrazowa, a nie przemysłowe mielenie zboża.