Moulin à vent de Saint-Martin-au-Laërt

Moulin à vent de Saint-Martin-au-Laërt to zabytkowy wiatrak stojący na obrzeżach Saint-Omer, w gminie Saint-Martin-lez-Tatinghem, w departamencie Pas-de-Calais. Wieża jest dobrze widoczna z pobliskiej obwodnicy (Rocade), co czyni ją jednym z rozpoznawalnych punktów orientacyjnych na trasie między Saint-Omer i sąsiednimi miejscowościami. Nazwa obiektu odwołuje się do historycznej parafii Saint-Martin-au-Laërt, z którą młyn był kiedyś ściśle związany, choć administracyjnie stoi w granicach Saint-Martin-lez-Tatinghem.

Kiedy powstał wiatrak?

Datę budowy poświadcza inskrypcja wykuta na kamieniu wewnątrz wieży: „CES MOULEN FE L'AN MEIL 1801" — czyli rok 1801. Młyn wznieśli Jean-François Speneux i M.-C. Hericourt. Speneux, przedsiębiorca działający na przełomie XVIII i XIX wieku, nabywał wówczas dobra narodowe wystawiane na sprzedaż po rewolucji francuskiej, w tym również młyn Saint-Bertin w samym Saint-Omer.

Co się z nim stało w kolejnych dekadach?

Wiatrak przez dziesięciolecia pracował jako młyn mączny, ale z czasem produkcja przestała się opłacać. Już około 1900 roku budowla była w stanie ruiny — dokumentują to zachowane pocztówki z tamtego okresu, na których widać zniszczone skrzydła i zaniedbaną wieżę. Przez kolejne dziesięciolecia obiekt stał opuszczony, tracąc kolejne elementy konstrukcji.

Jak wyglądała odbudowa?

Odrodzenie młyna zaczęło się w 1978 roku, gdy państwo Huart podjęli się jego rehabilitacji. Prace, wsparte przez ARAM — stowarzyszenie przyjaciół młynów — trwały pięć lat. Inauguracja odrestaurowanego wiatraka odbyła się 18 września 1983 roku. Wysiłek okazał się trwały: w 2001 roku młyn wpisano na listę zabytków historycznych Francji, co potwierdziło jego wartość jako świadka lokalnej historii przemysłowej.

Jak wygląda konstrukcja?

Wieża młyna ma 14,50 metra wysokości, a licząc razem z daszkiem (kapeluszem) sięga 18,50 metra. Zbudowano ją z czerwonej cegły, ozdobionej trzema rzędami białych ciosanych kamieni, co daje charakterystyczny, kontrastowy wzór widoczny z daleka. Ściany są solidne — u podstawy mają 1,20 metra grubości, a u szczytu zwężają się do 0,60 metra, co typowe jest dla tradycyjnych młynów wieżowych tego regionu. Skrzydła o rozpiętości 21,70 metra wykonano z żelaza i drewna iroko — połączenie trwałego metalowego szkieletu z odpornym na wilgoć drewnem tropikalnym, popularne przy renowacjach młynów w XX wieku.

Dlaczego warto go zobaczyć?

Moulin à vent de Saint-Martin-au-Laërt to rzadki przykład wiatraka murowanego typu wieżowego, który przetrwał okres zapomnienia i został przywrócony do pierwotnej formy dzięki prywatnej inicjatywie. Region Saint-Omer, znany z bagien (Marais Audomarois) i bogatej historii przemysłowej, ma niewiele zachowanych młyńskich wież tej wielkości — ten obiekt pozwala zobaczyć, jak wyglądała XIX-wieczna infrastruktura produkcji mąki na północy Francji, zanim zastąpiły ją młyny przemysłowe.

Najczęstsze pytania

W jakiej gminie właściwie stoi ten wiatrak? Mimo że nazwa obiektu wywodzi się od Saint-Martin-au-Laërt, wiatrak administracyjnie znajduje się w gminie Saint-Martin-lez-Tatinghem, tuż koło Saint-Omer.

Czy młyn wciąż działa? Po odbudowie w latach 1978–1983 wiatrak funkcjonuje jako zabytek do zwiedzania, a nie jako aktywny zakład produkcyjny.

Kiedy młyn uzyskał status zabytku? W 2001 roku został wpisany na listę monument historique, czyli francuską listę zabytków historycznych.

Czy widać go z drogi? Tak, wieża jest dobrze widoczna z pobliskiej obwodnicy (Rocade), co czyni ją łatwym do zauważenia punktem orientacyjnym w okolicy Saint-Omer.