Zamek w Morkovicach

Zamek w Morkovicach stoi w miasteczku Morkovice-Slížany, w powiecie Kroměříż, w kraju zlińskim na Morawach. To trójskrzydłowa, trzykondygnacyjna budowla z arkadowymi krużgankami okalającymi dziedziniec, wyrosła z gotyckiej warowni sprzed kilkuset lat, przebudowywana kolejno w duchu renesansu, baroku i neobaroku. Obiekt nie jest obecnie udostępniony do zwiedzania, ale sama historia rodów, które się tu zmieniały, i losy budynku w XX wieku robią z niego ciekawy punkt na mapie regionu Kroměřížska.

Skąd wzięła się warownia w Morkovicach?

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1222 roku, kiedy w dokumentach klasztoru welehradzkiego pojawia się Zdisław z Morkovic. Sama warowna siedziba, poprzedniczka dzisiejszego zamku, jest potwierdzona źródłowo od połowy XIV wieku, w związku z Markwartem z Morkovic. Przez kolejne stulecia obiekt zmieniał właścicieli, aż w 1480 roku trafił w ręce rodu Zástřizlów, którzy na dobre związali się z tym miejscem na następne stulecie.

Jak gotycka warownia stała się renesansowym zamkiem?

To właśnie Zástřizlowie przeprowadzili największą metamorfozę budynku. Jiří Protivec ze Zástřizl, który przejął Morkovice w 1583 roku, rozpoczął w 1590 roku przebudowę starej gotyckiej warowni w renesansową rezydencję. W jej narożach stanęły charakterystyczne cylindryczne baszty, a wewnętrzny dziedziniec otoczyły krużganki wsparte na arkadach – ten układ architektoniczny w dużej mierze przetrwał do dziś.

Co zmieniło się w zamku w epoce baroku?

W połowie XVII wieku wnętrza zamku przebudowano w stylu barokowym, dopasowując je do zmieniającej się mody i potrzeb kolejnych właścicieli. Wśród późniejszych posiadaczy majątku wymienia się Antonína Braidę, któremu przypisuje się dalsze zmiany w duchu późnego baroku i rokoka. Zamek przechodził więc przez kolejne fale przebudów, nie tracąc przy tym renesansowego szkieletu z czasów Zástřizlów.

Jak zmieniali się właściciele w XIX i na początku XX wieku?

W 1863 roku majątek kupiła hrabina Leopolda Thun-Hohenstein, a rodzina Thun-Hohensteinów pozostała właścicielem Morkovic aż do 1911 roku. Wtedy zamek nabyli hrabia Filip Kinský wraz z żoną Marią Kinską-Dubską. Nowi właściciele przeprowadzili w latach 1918-1919 gruntowną przebudowę: rozebrali skrzydło zachodnie, zdjęli wieżę zegarową z dzwonnicą, odtworzyli pierwotne arkady, zasypali fosę wodną otaczającą wcześniej zamek i na dziedzińcu urządzili neobarokową fontannę.

Co działo się z zamkiem po drugiej wojnie światowej?

Po 1945 roku zamek stał się własnością państwa. W kolejnych dekadach mieściły się w nim między innymi szkoła, muzeum oraz placówka zdrowia – typowy los wielu czeskich rezydencji przejętych przez władze ludowe. Po 1989 roku, w okresie transformacji własnościowej, budynek zaczął popadać w zaniedbanie. Sytuacja zmieniła się, gdy zamek trafił w ręce spółki Chapel Invest, która od 1999 roku prowadzi jego kompleksową rekonstrukcję.

Czy zamek w Morkovicach można dziś zwiedzać?

Obecnie zamek nie jest otwarty dla zwiedzających – trwa jego odbudowa i pozostaje własnością prywatną. Wciąż jednak pojawiają się zapowiedzi, że po zakończeniu prac część obiektu, np. w formie ekspozycji muzealnej, zostanie udostępniona publiczności. Do tego czasu bryłę zamku najlepiej oglądać z zewnątrz, spacerując po Morkovicach-Slížanach.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek w Morkovicach? W miasteczku Morkovice-Slížany, w powiecie Kroměříż, w kraju zlińskim, na wschodzie Moraw.

Czy zamek w Morkovicach jest otwarty dla zwiedzających? Nie, obiekt jest obecnie niedostępny dla turystów – trwa jego rekonstrukcja prowadzona przez prywatną spółkę.

Kto zbudował renesansowy zamek w Morkovicach? Renesansową przebudowę gotyckiej warowni rozpoczął w 1590 roku Jiří Protivec ze Zástřizl, właściciel majątku od 1583 roku.

Kto był ostatnim prywatnym właścicielem zamku przed nacjonalizacją? Od 1911 roku majątek należał do hrabiego Filipa Kinskiego i jego żony Marii Kinskiej-Dubskiej, którzy przeprowadzili jego gruntowną przebudowę w latach 1918-1919.

Jak zamek był wykorzystywany po drugiej wojnie światowej? Jako własność państwowa mieścił kolejno szkołę, muzeum i placówkę zdrowia, zanim po 1989 roku popadł w zaniedbanie.