Litenčice Castle

Zamek Litenčice stoi w południowo-zachodniej części miasteczka Litenčice na Morawach, w powiecie Kroměříž, około 17 km od samego Kroměříža. Czterokrzydłowa, dwupiętrowa budowla wyrosła z gotyckiego dworu obronnego i przez kolejne stulecia przechodziła renesansowe, barokowe i klasycystyczne przebudowy, aż osiągnęła obecny kształt. Dziś jest w rękach potomków dawnych właścicieli, którzy stopniowo przywracają jej dawną świetność.

Kiedy powstał zamek i kto go zbudował?

Pierwsza pisemna wzmianka o wsi Litenčice pochodzi z 1141 roku. Na miejscu dzisiejszego zamku prawdopodobnie już w drugiej połowie XIV wieku stał gotycki dwór obronny, choć w źródłach pojawia się on dopiero w 1437 roku, gdy Pavlík z Pržného przekazał go wraz z częścią wsi i innym majątkiem Arklebowi z Kunkovic i Zástřizl. Przez kolejne dziesięciolecia posiadłość wielokrotnie zmieniała właścicieli.

Jak dwór zamienił się w barokowy zamek?

Decydująca przebudowa nastąpiła za czasów arcybiskupa ostrzyhomskiego Petra Pázmánya z Panasu – to wtedy późnośredniowieczny dwór przekształcono w barokowy zamek, którego budowę ukończono w 1667 roku. W XVIII wieku majątek przeszedł w ręce rodu Thonsernów, którzy w latach 1712–1718 przeprowadzili kolejne barokowe zmiany. Ostateczny, obecnie znany kształt zamek otrzymał w latach 1808–1817, kiedy dobudowano okrężne korytarze łączące poszczególne skrzydła.

Kto był właścicielem zamku przez najdłuższy czas?

Ród Podstatských z Prusinovic, pieczętujących się później nazwiskiem Podstatští Thonsern, władał Litenčicami nieprzerwanie od końca XVIII wieku aż do 1948 roku – to najdłuższy okres w historii posiadłości, gdy należała do jednej rodziny. Po tym roku majątek został znacjonalizowany przez komunistyczne władze Czechosłowacji.

Co działo się z zamkiem po 1948 roku?

Po znacjonalizowaniu w budynku urządzono zawodowe technikum rolnicze, a od lat 60. XX wieku część pomieszczeń pełniła funkcję magazynu zbiorów Muzeum Technicznego w Brnie. Czterdzieści lat takiego użytkowania doprowadziło zamek do znacznej dewastacji. Dopiero po restytucjach majątkowych po 1989 roku obiekt wrócił do rąk potomków przedwojennych właścicieli.

Jak wygląda zamek dzisiaj?

Rodzina Podstatských Thonsernów prowadzi stopniową odbudowę zamku. Jedno ze skrzydeł służy dziś jako siedziba rodzinnej firmy zajmującej się rolnictwem i leśnictwem, kolejne pełni funkcję mieszkalną, a ostatnie wciąż czeka na renowację. Na jednym z nasłonecznionych zboczy w pobliżu zamku właściciele założyli winnicę z kilkoma odmianami winorośli, a dodatkowo produkują wytrawne cydry jabłkowe pod marką Apple Deer. Zamek jest wpisany na listę zabytków kultury.

Czy zamek Litenčice można zwiedzać?

Obiekt pozostaje prywatną siedzibą rodziny i nie jest na stałe otwarty dla zwiedzających – wizyty organizowane są jedynie okazjonalnie, przy okazji wydarzeń związanych z miejscową produkcją wina. Warto śledzić informacje regionalnych organizacji turystycznych z Kroměřížska, zanim zaplanuje się wyprawę pod zamek.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał zamek w Litenčicach? Gotycki dwór w tym miejscu istniał już w drugiej połowie XIV wieku, a pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1437 roku. Przebudowę na barokowy zamek ukończono w 1667 roku, a ostateczny kształt budowla zyskała w latach 1808–1817.

Kto najdłużej władał zamkiem? Ród Podstatských z Prusinovic (Podstatští Thonsern) posiadał Litenčice od końca XVIII wieku do 1948 roku, gdy majątek znacjonalizowano.

Co znajdowało się w zamku po 1948 roku? Działało tam technikum rolnicze, a później magazyn zbiorów Muzeum Technicznego w Brnie – w tym czasie budynek uległ znacznej dewastacji.

Czy przy zamku jest winnica? Tak, obecni właściciele założyli winnicę na jednym z pobliskich zboczy i produkują też cydry jabłkowe pod marką Apple Deer.

Czy zamek jest otwarty dla turystów? Nie na stałe – zwiedzanie odbywa się jedynie okazjonalnie, głównie przy wydarzeniach związanych z lokalnym winiarstwem.