monument of Leopold II in Ostend

Pomnik Leopolda II w Ostendzie to konny monument króla Belgów, stojący przy nadmorskim deptaku w Ostendzie, w pobliżu Królewskich Galerii. Autorem rzeźby jest Alfred Courtens, a odsłonięto go w 1931 roku. Dziś jest jednym z najbardziej dyskutowanych pomników w Belgii.

Co to za pomnik?

Monument przedstawia Leopolda II na koniu. Ma upamiętniać władcę jako dobroczyńcę miasta, który wspierał rozwój Ostendy jako nadmorskiego kurortu. Pomnik powstał w czasach, gdy Belgia chętnie podkreślała swoją kolonialną przeszłość, i właśnie ten kontekst wyznacza dziś jego odbiór.

Wokół jeźdźca stoją rzeźbiarskie grupy z brązu. Pokazują ostendzkich rybaków oraz postacie Kongijczyków. To przy tych ostatnich koncentruje się współczesna krytyka.

Dlaczego budzi kontrowersje?

Leopold II rządził Wolnym Państwem Kongo, a jego panowanie wiąże się z przemocą i wyzyskiem miejscowej ludności. Lewa grupa rzeźbiarska ukazuje Kongijczyków dziękujących królowi za wyzwolenie spod arabskiego niewolnictwa. Taka narracja jest dziś uznawana za jednostronną i propagandową, dlatego właśnie ten fragment stał się osią sporu.

Pomnik był kilkakrotnie celem protestów:

• w 2004 roku grupa aktywistów „De Stoeten Ostendenoare" odpiłowała dłoń jednej z postaci Kongijczyków,
• w 2016 roku przy pomniku pojawiła się tablica informacyjna wyjaśniająca kontekst historyczny,
• w czerwcu 2020 roku, po śmierci George'a Floyda, monument oblano czerwoną farbą, podobnie jak posągi Leopolda II w innych belgijskich miastach.

Status zabytku

Od 1981 roku pomnik jest objęty ochroną jako obiekt dziedzictwa kulturowego. Informacje o autorstwie bywają podawane różnie: rzeźbę zwykle przypisuje się Alfredowi Courtensowi, a w części źródeł obok niego wymienia się architekta Antoine'a Courtensa.

Najczęstsze pytania

Gdzie stoi pomnik Leopolda II w Ostendzie?

Przy nadmorskim wale (Zeedijk), na Królewskich Galeriach, niedaleko plaży i znanego miejsca zwanego Drie Gapers.

Kiedy go odsłonięto?

W 1931 roku.

Kto jest autorem?

Alfred Courtens, belgijski rzeźbiarz; przy projekcie architektonicznym wymienia się Antoine'a Courtensa.

Czy można go zobaczyć za darmo?

Tak, pomnik stoi w przestrzeni publicznej, przy promenadzie, i jest dostępny o każdej porze.

Dlaczego warto się tu zatrzymać?

To dobre miejsce, by podczas spaceru po Ostendzie zobaczyć, jak Belgia dziś rozlicza się z kolonialną historią. Warto przeczytać tablicę informacyjną i przyjrzeć się grupom z brązu z bliska.

Jak zaplanować wizytę

Pomnik łatwo połączyć ze spacerem wzdłuż plaży i promenady. Najlepiej zajrzeć tu rano lub późnym popołudniem, gdy deptak jest spokojniejszy, a światło sprzyja zdjęciom rzeźby. Z Królewskich Galerii, zbudowanych jako reprezentacyjna promenada, jest tu tylko kilka kroków, więc wizyta zajmuje kilkanaście minut. Miejsce dobrze komponuje się z innymi punktami nadmorskiej części miasta i z odwiedzinami w muzeach, które poruszają temat belgijskiej historii. Dla osób zainteresowanych historią i pamięcią publiczną to przystanek pozwalający zobaczyć na żywo, jak miasto radzi sobie z trudnym dziedzictwem: pomnik nie został usunięty, lecz opatrzony komentarzem, który ma pomóc odwiedzającym zrozumieć jego kontekst.

Dlaczego pomnik wciąż się liczy

Historia tego posągu pokazuje, że pomniki nie są obojętne: zmieniają znaczenie wraz z pokoleniami. W 1931 roku miał być hołdem dla króla-dobroczyńcy. Dziś jest punktem odniesienia w debacie o kolonializmie, pamięci i sposobie opowiadania historii w przestrzeni publicznej. Każdy odwiedzający może ocenić go po swojemu, ale sam fakt, że wokół niego trwa rozmowa, czyni go jednym z ciekawszych miejsc na ostendzkim wybrzeżu.