Molen van Stene

Molen van Stene to XIX-wieczna romp młyńska (zachowany kadłub młyna) stojąca przy Stenedorpstraat 4 w Stene, dzielnicy Ostendy na belgijskim wybrzeżu Morza Północnego. Choć dziś nie ma już skrzydeł ani mechanizmu, budynek pozostaje jednym z symboli tej niegdyś samodzielnej gminy, wchłoniętej później przez Ostendę.

Skąd wziął się ten młyn?

Murowany, okrągły młyn typu "belt mill" (młyn obrotowy z galerią, z której młynarz sterował ustawieniem skrzydeł względem wiatru) powstał w 1852 roku. Zbudował go François Cornelius Vandenbussche-Maenhoudt, miejscowy młynarz, który wyposażył go w trzy pary kamieni młyńskich. Młyn służył do mielenia zboża, a częściowo także jako młyn olejowy, tłoczący olej z nasion oleistych.

Co stało tu wcześniej?

Murowana konstrukcja z 1852 roku nie była pierwszym młynem w tym miejscu. Zastąpiła drewniany młyn kozłowy, którego historia sięgała 1584 roku. Ten wcześniejszy młyn miał również znaczenie militarne — według lokalnych przekazów służył jako punkt obserwacyjny podczas oblężenia Ostendy w latach 1601–1604, jednego z najdłuższych i najkrwawszych oblężeń w historii wojen niderlandzkich.

Dlaczego młyn przestał działać?

Losy młyna odmieniły się w 1927 roku, gdy podczas silnej burzy oderwało się jedno ze skrzydeł. Uszkodzenia nigdy nie naprawiono, a z czasem rozebrano także kopiec (nasyp), na którym stał młyn, co ostatecznie przesądziło o zakończeniu jego pracy. Od tego momentu zachował się jedynie murowany kadłub budynku, bez wewnętrznego mechanizmu i skrzydeł.

Co dzieje się w młynie dzisiaj?

W 1969 roku romp młyńską wykupiła ówczesna gmina Stene, a po połączeniu gmin w 1971 roku obiekt przeszedł na własność miasta Ostenda. Budynek oddano w użytkowanie lokalnemu towarzystwu historycznemu 't Schorre, które przeprowadziło jego renowację i zaadaptowało wnętrze na przestrzeń wystawienniczą poświęconą historii Stene i samego młyna. W 1995 roku młyn wraz z całym historycznym centrum wsi Stene objęto ochroną jako chroniony krajobraz wiejski (nie jako pomnik indywidualny).

Czy warto tam zajrzeć?

Molen van Stene to punkt raczej dla osób zainteresowanych historią regionu niż typowa atrakcja turystyczna z rozbudowaną infrastrukturą — to niewielki, kameralny obiekt wpisany w spokojną, wiejską zabudowę dawnej gminy Stene, dziś administracyjnie część Ostendy. Odwiedzający mogą zobaczyć charakterystyczną, okrągłą murowaną bryłę dawnego młyna oraz towarzyszący mu dom młynarza, a przy okazji poznać opowieść o oblężeniu miasta sprzed czterech wieków i o roli, jaką młyny odgrywały w gospodarce nadmorskich terenów Flandrii Zachodniej. To miejsce dobrze łączyć ze spacerem po samym Stene, zachowującym klimat dawnej wsi mimo bliskości nadmorskiego kurortu.

Najczęstsze pytania

Czy młyn nadal mieli zboże? Nie — od uszkodzenia w 1927 roku młyn nie pracuje, zachował się jedynie murowany kadłub bez skrzydeł i mechanizmu.

Czy można wejść do środka? Wnętrze pełni funkcję przestrzeni wystawienniczej prowadzonej przez lokalne towarzystwo historyczne, więc dostęp jest możliwy przy okazji organizowanych wystaw i wydarzeń.

Jak młyn wiąże się z historią Ostendy? Poprzedzający go drewniany młyn z 1584 roku miał służyć jako punkt obserwacyjny podczas słynnego oblężenia Ostendy (1601–1604), co łączy tę niepozorną budowlę z jednym z kluczowych epizodów historii miasta.