Witte Molen

Witte Molen to zabytkowy wiatrak typu bergmolen (młyn kopny, usypany na sztucznym wzniesieniu, by lepiej łapać wiatr), stojący przy Zeeweg w Roksem — miejscowości należącej do gminy Oudenburg w Flandrii Zachodniej.

Skąd wzięła się nazwa i jaka jest historia młyna?

W pierwszej połowie XVII wieku w tym miejscu postawiono drewniany młyn kozłowy. Widnieje on na słynnej mapie Ferrarisa, powstałej w latach 1770–1778, pod nazwą „Rockxem-molen" — co jednoznacznie wiąże historię obiektu z miejscowością Roksem. Obecna murowana konstrukcja bergmolen pochodzi z 1843 roku i została wzniesiona z wykorzystaniem elementów wcześniejszego, drewnianego młyna. Na kilku belkach zachowały się wyryte datowania sięgające XVIII wieku, co potwierdza, że część drewnianej konstrukcji przetrwała przebudowę i trafiła do nowego, murowanego korpusu.

Do czego służył młyn?

Witte Molen nie był młynem jednofunkcyjnym. Mielono w nim zboże na mąkę, ale też miażdżono owies oraz tłoczono olej — ten ostatni wykorzystywano między innymi do produkcji farb. Taka wielofunkcyjność była typowa dla wiejskich młynów tego regionu, które musiały obsługiwać różnorodne potrzeby okolicznych gospodarstw i rzemiosła.

Co się z nim działo w XX wieku?

Młyn działał aż do 1961 roku, kiedy to został zamknięty. Po zaprzestaniu eksploatacji obiekt stopniowo popadał w ruinę, a jego skrzydła (śmigła) zostały zdemontowane. Przez kolejne dekady Witte Molen pozostawał w stanie zaniedbania, tracąc swój pierwotny wygląd i funkcjonalność.

Jak wyglądała odbudowa?

Miasto Oudenburg, które dzierżawi młyn na zasadzie emfiteuzy (długoterminowej dzierżawy z prawem zabudowy), zdecydowało się na jego gruntowną restaurację. Prace przywróciły obiektowi historyczny wygląd, a uroczyste, oficjalne otwarcie odrestaurowanego młyna odbyło się podczas Dnia Otwartych Zabytków (Open Monument Day) 13 września 2003 roku. Od tego czasu Witte Molen stanowi jeden z charakterystycznych punktów krajobrazu Roksem i całej gminy Oudenburg.

Gdzie dokładnie znajduje się Witte Molen?

Młyn stoi przy drodze Zeeweg w Roksem, na granicy tej miejscowości, w prowincji Flandria Zachodnia w Belgii. Współrzędne geograficzne obiektu to w przybliżeniu 51,16° N, 3,03° E.

Najczęstsze pytania

Czy Witte Molen wciąż działa? Młyn zakończył działalność produkcyjną w 1961 roku. Po restauracji pełni funkcję zabytkowego obiektu dziedzictwa, dostępnego do zwiedzania.

Co to jest bergmolen? To typ wiatraka usypanego na sztucznym kopcu ziemnym (bergu), co pozwalało skrzydłom lepiej wykorzystywać wiatr wiejący nad okoliczną, płaską zabudową i drzewami.

Czym różni się obecna konstrukcja od pierwotnej? Pierwotny młyn z XVII wieku był drewnianym młynem kozłowym. Obecna, murowana wieża bergmolen powstała w 1843 roku, częściowo z wykorzystaniem elementów starszej konstrukcji drewnianej.

Dlaczego młyn nazywa się „Witte" (Biały)? Nazwa odnosi się do koloru wieży młyna — to jeden z wielu młynów o tej nazwie w Belgii i Holandii, rozróżnianych zwykle nazwą miejscowości, w której się znajdują (tu: Roksem).