Molen van Leyssen

Molen van Leyssen to murowany wiatrak w Overpelt, miejscowości należącej dziś do gminy Pelt, w belgijskiej prowincji Limburgia. Choć zewnętrznie wciąż przypomina klasyczny młyn typu koziołkowego z kamiennym korpusem, od kilku dekad pełni funkcję prywatnego domu mieszkalnego, a nie zakładu produkcyjnego.

Skąd wzięła się nazwa młyna?

Nazwa pochodzi od rodziny Leyssen, a konkretnie od Jozefa Leyssena (1853–1941), młynarza pochodzącego z Sint-Huibrechts-Lille. To on w 1898 roku złożył w gminie Overpelt wniosek o pozwolenie na budowę murowanego młyna, który miał zastąpić istniejący wcześniej młyn drewniany, typowy dla tamtego okresu i regionu. Rok później, w 1899 roku, nowa murowana konstrukcja stanęła gotowa i rozpoczęła pracę.

Jak długo młyn był czynny?

Młyn pozostawał w rękach rodziny Leyssen i był przez nią prowadzony aż do 1951 roku. Sama działalność młynarska, choć już bez bezpośredniego zarządzania rodziny założycielskiej, trwała jeszcze przez kolejną dekadę — do około 1960 roku. Po zaprzestaniu mielenia budynek stracił swoją pierwotną funkcję gospodarczą, ale nie popadł w całkowitą ruinę, co pozwoliło na jego późniejsze ocalenie.

Dlaczego gmina zdecydowała się wykupić młyn?

Trzy lata po zakończeniu działalności młynarskiej, w 1963 roku, gmina Overpelt zdecydowała się wykupić obiekt, aby uchronić go przed rozbiórką. Był to typowy dla tamtego okresu w Belgii scenariusz — wiele historycznych wiatraków, które traciły znaczenie gospodarcze wraz z mechanizacją rolnictwa i przemysłu młynarskiego, groziła fizyczna likwidacja, jeśli lokalne władze lub organizacje nie przejęły nad nimi opieki. Zakup przez gminę był więc bezpośrednią odpowiedzią na to zagrożenie.

Na czym polegała renowacja z 1966 roku?

Po przejęciu młyna gmina zleciła jego odbudowę specjalistycznej firmie Adriaens Molenbouw z holenderskiego Weert — przedsiębiorstwu zajmującemu się konserwacją i rekonstrukcją tradycyjnych wiatraków. Prace renowacyjne zakończono w 1966 roku. Dzięki temu obiekt zachował swoją historyczną bryłę i konstrukcję, mimo że nie wrócił już do pełnienia funkcji produkcyjnej.

Co stało się z młynem po sprzedaży w 1976 roku?

Dekadę po renowacji, w 1976 roku, gmina zdecydowała się sprzedać młyn, ustanawiając przy tym określone warunki dotyczące dalszego użytkowania obiektu. Nowy właściciel przekształcił budynek w miejsce zamieszkania. W ramach adaptacji na cele mieszkalne usunięto skrzyżowanie skrzydeł wiatraka wraz z systemem wiatrowym, co oznacza, że młyn utracił swój charakterystyczny, w pełni funkcjonalny mechanizm wietrzny, zachowując jednocześnie architektoniczną formę korpusu.

Jakie znaczenie ma dziś Molen van Leyssen?

Mimo utraty funkcji produkcyjnej i mechanizmu wiatrowego, Molen van Leyssen pozostaje elementem lokalnego dziedzictwa przemysłowego prowincji Limburgia. Stanowi świadectwo epoki, w której murowane wiatraki zastępowały starsze konstrukcje drewniane, a także przykład tego, jak lokalne społeczności radziły sobie z zachowaniem historycznej zabudowy w obliczu zanikania tradycyjnych zawodów. Dla osób zainteresowanych historią młynarstwa i architekturą przemysłową regionu Pelt/Overpelt obiekt ten stanowi ciekawy punkt na trasie zwiedzania, choć jako prywatna rezydencja nie jest dostępny do zwiedzania od wewnątrz.

Najczęstsze pytania

Czy Molen van Leyssen wciąż mieli zboże? Nie. Działalność młynarska zakończyła się około 1960 roku, a od 1976 roku budynek pełni funkcję prywatnego domu.

Czy można zwiedzić wnętrze młyna? Nie, obiekt jest własnością prywatną i służy jako miejsce zamieszkania, więc nie jest udostępniony do zwiedzania.

Kto zbudował ten młyn? Murowaną konstrukcję wzniesiono w 1899 roku na wniosek młynarza Jozefa Leyssena, złożony rok wcześniej w gminie Overpelt.