Bemvoortse Molen

Bemvoortse Molen to zabytkowy młyn wodny na rzece Dommel w Overpelt, w belgijskiej prowincji Limburgia. Stoi przy Bemvaartstraat i jest czwartym z kolei młynem wodnym licząc od źródła Dommel. Konstrukcja pracuje w układzie młyna dolnowodnego (undershot) — koło napędza woda płynąca pod nim, a nie spadająca z góry.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa młyna pochodzi od miejsca, w którym go zbudowano. Słowo „voort" oznaczało w dawnej niderlandczyźnie bród, czyli miejsce, gdzie rzekę można było przejść w bród — czasem takie przejście wzmacniano splecionymi z witek koszami, określanymi jako „benne". Połączenie tych dwóch elementów dało nazwę osady i samego młyna.

Jak stary jest ten młyn?

Bemvoortse Molen należy do najstarszych obiektów tego typu w Belgii. Według lokalnych źródeł historycznych wzmianka o młynie w tym miejscu pojawia się już w dokumencie z 710 roku, co czyniłoby go jednym z najdawniej poświadczonych młynów wodnych w regionie. Przez stulecia był to tzw. młyn przymusowy (banmolen) — mieszkańcy siedmiu okolicznych gmin byli prawnie zobowiązani mleć zboże właśnie tutaj, co zapewniało właścicielom stały dochód.

Kto był właścicielem młyna?

W 1259 roku hrabia Arnold IV z Loon sprzedał Bemvoortse Molen, wraz z sąsiednimi młynami Wedelse Molen i Kleine Molen, opactwu Floreffe. Opactwo zachowało kontrolę nad trzema młynami przymusowymi oraz rozległymi dobrami w Overpelt aż do końca XVIII wieku, czyli przez ponad pięćset lat.

Co stało się z młynem po rewolucji francuskiej?

Okres rewolucji francuskiej przyniósł koniec własności kościelnej. Rewolucjoniści skonfiskowali młyn i sprzedali go jako tzw. dobro narodowe. Nabywcą został Jan Valenteijns, a po jego śmierci wdowa Aldegonda Helsemans w 1809 roku wydzierżawiła obiekt młynarzowi Gerardusowi Sevensowi, który kontynuował produkcję mąki.

Czy młyn działa do dziś?

Na przełomie XIX i XX wieku, w 1900 roku, młyn przeszedł gruntowną odbudowę. Mechanizmy zostały odświeżone, a budynek zachował swoją funkcję. Na początku 2009 roku Bemvoortse Molen przeszedł kolejną, kompleksową renowację, przeprowadzoną przez stowarzyszenie Levende Molens Noord-Limburg we współpracy z młynarzami-praktykantami z Overpelt. Dzięki tej pracy obiekt zachował sprawność techniczną i wciąż można zobaczyć działający mechanizm napędzany wodami Dommel.

Dlaczego warto odwiedzić Bemvoortse Molen?

To miejsce łączy kilkanaście wieków historii regionu z żywą tradycją rzemieślniczą — młynarstwem. Spacer wzdłuż Dommel prowadzi obok kilku historycznych młynów wodnych, a Bemvoortse Molen wyróżnia się udokumentowaną ciągłością od czasów średniowiecznych aż po współczesną renowację. To atrakcyjny przystanek dla osób zainteresowanych architekturą przemysłową, historią lokalną oraz spokojnymi trasami pieszymi i rowerowymi wzdłuż doliny rzeki w Limburgii.

Najczęstsze pytania

Na jakiej rzece stoi Bemvoortse Molen? Młyn znajduje się nad rzeką Dommel, w miejscowości Overpelt.

Czym był młyn przymusowy (banmolen)? Był to młyn, do korzystania z którego prawnie zobowiązani byli mieszkańcy określonych okolicznych gmin — nie mogli mleć zboża gdzie indziej.

Kiedy młyn został ostatnio odrestaurowany? Kompleksową renowację przeprowadzono na początku 2009 roku, wcześniej młyn odbudowano także w 1900 roku.