Military cemetery in Česká Skalice

Wojenny cmentarz w Czeskiej Skalicy to niewielkie, ale wymowne miejsce pamięci, które przypomina o jednej z najkrwawszych bitew wojny prusko-austriackiej z 1866 roku. Znajduje się na obrzeżach miasteczka, w spokojnej okolicy, z dala od turystycznego zgiełku, co dodatkowo podkreśla jego kameralny, refleksyjny charakter.

Skąd wzięło się to miejsce?

28 czerwca 1866 roku w okolicach Czeskiej Skalicy rozegrała się jedna z bitew wojny między Prusami a Austrią, w wyniku której poległo wielu żołnierzy po obu stronach konfliktu. Ciała pochowano bezpośrednio na terenie dawnego pola bitwy. Dopiero w 1892 roku powstało stowarzyszenie zajmujące się opieką nad grobami i pomnikami z pól bitewnych 1866 roku, obejmujące swoim działaniem także Náchod i Svinišťany. To właśnie ono odkupiło od rodziny Steidlerów grunt, na którym urządzono docelowy cmentarz wojenny.

Co można tu zobaczyć?

Teren cmentarza zajmuje nieco ponad 2000 metrów kwadratowych i mieści kilkadziesiąt pomników oraz charakterystycznych żeliwnych i kamiennych krzyży nagrobnych. Najbardziej rozpoznawalnym elementem jest wielki głaz z tablicą upamiętniającą wspólny grób, w którym spoczywa niemal pół tysiąca austriackich żołnierzy, a wśród nich generał brygady, który dowodził jedną z jednostek biorących udział w starciu. To właśnie ten zbiorowy grób nadaje miejscu szczególnie poruszający charakter – setki nazwisk i losów sprowadzonych do jednego punktu na mapie.

Jaki związek ma z tym miejscem cesarz Franciszek Józef I?

Kilka miesięcy po bitwie, jesienią tego samego roku, cesarz Austrii osobiście odwiedził okolice Czeskiej Skalicy i złożył hołd poległym żołnierzom. Wizyta monarchy podkreśliła rangę wydarzeń z 1866 roku w ówczesnej pamięci narodowej i przyczyniła się do utrwalenia tego miejsca jako oficjalnego punktu upamiętnienia ofiar wojny.

Jak zmieniał się cmentarz na przestrzeni lat?

Historia cmentarza nie zakończyła się w XIX wieku. W latach 60. XX wieku, a dokładnie w 1965 roku, przeprowadzono jego znaczącą rozbudowę – na teren nekropolii przeniesiono pomniki i groby rozproszone dotąd po okolicznych miejscowościach, w tym z samej Czeskiej Skalicy oraz z pobliskich wsi. Kilkadziesiąt lat później, w 2004 roku, powstał kolejny pomnik – upamiętniający żołnierzy austriackich i pruskich, których szczątki przeniesiono znad pobliskiego zbiornika wodnego, gdy teren wokół niego był zagospodarowywany na nowo.

Kto dziś dba o to miejsce?

Od 1989 roku opiekę nad cmentarzem oraz pozostałymi grobami i pomnikami rozsianymi na dawnym polu bitwy sprawuje lokalne stowarzyszenie historyczne z Czeskiej Skalicy. Dzięki tej systematycznej opiece miejsce zachowało swój pierwotny, surowy charakter, jednocześnie pozostając w dobrym stanie technicznym.

Najczęstsze pytania

Czy wstęp na cmentarz jest bezpłatny? Tak, teren jest ogólnodostępny przez cały rok, bez opłat.

Ile osób spoczywa na cmentarzu? Sam zbiorowy grób kryje szczątki blisko pół tysiąca żołnierzy austriackich, a łącznie na terenie znajduje się kilkadziesiąt pomników i grobów pojedynczych oraz zbiorowych.

Czy to miejsce nadaje się na dłuższy spacer? Ze względu na niewielką powierzchnię zwiedzanie zajmuje zwykle kilkanaście minut, warto jednak połączyć je ze spacerem po pobliskiej okolicy związanej z bitwą 1866 roku.

Czy warto odwiedzić to miejsce z dziećmi? To miejsce o poważnym, refleksyjnym charakterze – lepiej sprawdzi się jako punkt edukacyjny dla starszych dzieci i młodzieży zainteresowanej historią.