Memorial to the victims of communism in Tišnov

Pomnik ofiar komunizmu w Tišnovie to prosty kamienny monument w parku za kościołem św. Wacława, upamiętniający ofiary jednego z procesów politycznych okresu stalinowskiego – sprawę grupy młodych mieszkańców miasta, która w latach 50. XX wieku sprzeciwiła się przymusowej kolektywizacji rolnictwa.

Gdzie stoi pomnik?

Monument znajduje się w niewielkim parku przy ulicy Bezručova w Tišnovie, tuż za kościołem św. Wacława – w spokojnej, zielonej części miasta, z dala od głównego rynku. Współrzędne miejsca to 49,348362 N, 16,424959 E.

Jak wygląda pomnik?

Pomnik ma formę surowego, nieociosanego głazu, okutego żelaznymi okuciami i opatrzonego metalową tablicą z napisem „OBĚTEM KOMUNISMU" („Ofiarom komunizmu"). To skromna, pozbawiona ozdobników forma – bardziej znak pamięci niż rzeźbiarskie dzieło.

Kiedy i przez kogo postawiono pomnik?

Odsłonięto go 28 września 1994 roku, kilka lat po upadku komunizmu w Czechosłowacji. Inicjatorem był tišnovski zarząd miasta, który zrealizował pomnik we współpracy z Konfederacją Więźniów Politycznych – organizacją zrzeszającą osoby represjonowane w czasach reżimu komunistycznego.

Kogo upamiętnia pomnik?

Pomnik odnosi się do losu nielegalnej grupy złożonej z byłych uczniów tišnovskiego gimnazjum, która działała od około 1950 roku. Młodzi ludzie sprzeciwiali się przymusowej kolektywizacji rolnictwa na południowej Morawie, starając się chronić lokalnych rolników przed represjami – kolportowali ulotki wymierzone w reżim i gromadzili broń. Bezpieczeństwo państwowe rozpracowało grupę w kwietniu 1950 roku, a proces odbył się przed Sądem Państwowym w Brnie w dniach 11–13 czerwca 1952 roku.

Wyroki były surowe: Alois Pokorný (1928–1952) i Vlastimil Železný (1928–1952) zostali skazani na karę śmierci i straceni 18 grudnia 1952 roku, a Zdeněk Čačka (ur. 1928) trafił do więzienia na 15 lat. Wśród sądzonych znalazł się także ksiądz Stanislav Ledabyl (1919–1973), duchowy opiekun tišnovskiego harcerstwa (Junáka).

Dlaczego sprawę Tišnova łączy się z procesem Akcji Katolickiej?

Proces tišnovskiej grupy toczył się w tym samym okresie co głośna sprawa działaczy Akcji Katolickiej – księdza Oto Mádra (1917–2011) i profesor Růženy Vackovej (1901–1982). Władze komunistyczne łączyły wątki obu spraw, by wzmocnić propagandowy przekaz o rzekomym spisku Kościoła katolickiego przeciwko państwu ludowemu.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Pomnik nie znajduje się na głównej trasie turystycznej Tišnova, ale warto go odwiedzić przy okazji spaceru do pobliskiego kościoła św. Wacława – to kilkuminutowy spacer od historycznego centrum miasta. Miejsce ma charakter kameralny i kontemplacyjny, a coroczne uroczystości odbywają się tu przy okazji Dnia Walki o Wolność i Demokrację (17 listopada).

Najczęstsze pytania

Co upamiętnia pomnik w Tišnovie? Ofiary procesu politycznego z 1952 roku wymierzonego w grupę byłych uczniów tišnovskiego gimnazjum, którzy sprzeciwiali się kolektywizacji rolnictwa.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? W parku przy ulicy Bezručova, tuż za kościołem św. Wacława w Tišnovie.

Kiedy odsłonięto pomnik? 28 września 1994 roku, z inicjatywy władz miasta i Konfederacji Więźniów Politycznych.

Kto został skazany w procesie tišnovskiej grupy? Alois Pokorný i Vlastimil Železný – skazani na śmierć i straceni w grudniu 1952 roku, oraz Zdeněk Čačka – skazany na 15 lat więzienia.

Jak wygląda pomnik? To surowy głaz z żelaznymi okuciami i metalową tablicą z napisem „OBĚTEM KOMUNISMU".