Memorial to Josef Mánes

Pomnik Josefa Mánesa stoi na wschodnim skraju wsi Střítež w czeskich Beskidach, tuż nad lewym brzegiem rzeczki Ropičanka. To skromny, ale znaczący monument poświęcony jednemu z najważniejszych czeskich malarzy XIX wieku, który właśnie w tej okolicy szukał inspiracji do swojej twórczości.

Kim był Josef Mánes i co go łączyło ze Stříteži?

Josef Mánes (1820–1871) należy do najbardziej rozpoznawalnych postaci czeskiego malarstwa romantycznego. Szerzej znany jest jako autor kalendarza zdobiącego tarczę praskiego zegara astronomicznego (Orloja) – jednego z najczęściej fotografowanych zabytków Pragi. Mniej osób wie, że artysta regularnie odwiedzał Beskidy, a w latach 1846–1854 kilkukrotnie przebywał w okolicach Stříteži, czerpiąc z tutejszego krajobrazu i ludowej kultury motywy do swoich prac. To właśnie te podróże upamiętnia pomnik postawiony przy drodze łączącej Frýdek-Místek z Jabłonkowem (Jablunkovem).

Jak wygląda pomnik?

Monument powstał w 1955 roku, a jego autorem jest akademicki rzeźbiarz Karel Vávra. Wykonano go z miejscowego piaskowca godulskiego – surowca charakterystycznego dla geologii Beskidu Śląsko-Morawskiego, co dodatkowo osadza pomnik w krajobrazie regionu. Na przedniej ścianie umieszczono brązową tablicę z portretem malarza, którego autorem jest inny akademicki rzeźbiarz, Zdenek Šejnost. Prosta, kamienna forma bez zbędnych ozdobników nawiązuje do surowego, górskiego charakteru okolicy, a nie do miejskiej, secesyjnej estetyki kojarzonej z Mánesem za sprawą jego praskich dzieł.

Gdzie dokładnie go znaleźć?

Pomnik stoi na wschodnim krańcu Stříteži, przy trasie prowadzącej z Frýdka-Místka przez Střítež w kierunku Jabłonkowa, na niewielkim wzniesieniu nad brzegiem Ropičanki. Współrzędne miejsca to 49.676979, 18.57768. Lokalizacja jest łatwo dostępna zarówno dla kierowców jadących tą drogą, jak i dla turystów pieszych – nie wymaga dodatkowego podejścia ani trudnej nawigacji.

Punkt wyjścia na szlak – Mánesova cesta

Pomnik pełni też funkcję praktyczną dla turystów: to stąd zaczyna się niebiesko znakowany szlak turystyczny nazwany na cześć malarza – Mánesova cesta (Szlak Mánesa). Prowadzi on na południe, w głąb Beskidów, aż do Gutskiego Siodła (Gutský sedlo), oferując po drodze widoki na te same wzgórza i doliny, które kiedyś inspirowały artystę. To dobra opcja dla osób, które chcą połączyć krótki postój przy pomniku z dłuższym spacerem po beskidzkich szlakach.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał pomnik Josefa Mánesa w Stříteži? Pomnik odsłonięto w 1955 roku.

Kto jest autorem pomnika? Rzeźbę wykonał akademicki rzeźbiarz Karel Vávra, a portret malarza na tablicy – akademicki rzeźbiarz Zdenek Šejnost.

Z jakiego materiału wykonano pomnik? Z lokalnego piaskowca godulskiego, uzupełnionego brązową tablicą z portretem.

Jaki związek miał Josef Mánes ze Stříteži? W latach 1846–1854 wielokrotnie odwiedzał tę okolicę Beskidów, czerpiąc z niej inspirację malarską.

Czy przy pomniku zaczyna się jakiś szlak turystyczny? Tak – niebieski szlak Mánesova cesta prowadzący na południe do Gutskiego Siodła.

Czy warto połączyć wizytę z innymi atrakcjami okolicy? Pomnik dobrze wpisuje się w trasę wędrówek po Beskidzie Śląsko-Morawskim; można go potraktować jako punkt startowy dłuższej pieszej wycieczki albo krótki przystanek przy przejeździe drogą Frýdek-Místek–Jabłonków.