Maria column (Prostějov)

Mariánský sloup w Prościejowie to barokowy pomnik wdzięczności, który od ponad trzystu lat stoi na głównym placu miasta, przypominając o czasach epidemii dżumy i o strachu, jaki towarzyszył mieszkańcom w obliczu zarazy. Choć jego twórca pozostaje nieznany, kolumna należy do najbardziej rozpoznawalnych zabytków sakralnych w tej części Moraw.

Gdzie stoi kolumna?

Mariánský sloup znajduje się na placu T. G. Masaryka w Prościejowie, w centrum miasta leżącego w kraju ołomunieckim. To właśnie tutaj, w sercu miejskiego życia, mieszkańcy postanowili niegdyś postawić monument, który miał być widoczny dla wszystkich przechodzących przez rynek.

Dlaczego powstał ten pomnik?

Kolumnę wzniesiono w 1714 roku jako wyraz podziękowania za odwrócenie epidemii dżumy, która pochłonęła życie ponad 250 mieszkańców miasta. W czasach, gdy zaraza dziesiątkowała lokalne społeczności, wzniesienie takiego monumentu było powszechnym gestem wiary i ulgi po przetrwaniu tragedii — stąd kolumnę nazywa się też sloupem morowym, czyli kolumną morową.

Kto sfinansował budowę?

Fundatorem pomnika był Karel Schellenberg, miejski prawnik, który wcześniej posiadał grunt, na którym później wybudowano klasztor bonifratrów (zakonu miłosierdzia). Jego zaangażowanie w powstanie kolumny łączy więc historię tego miejsca z szerszą siecią katolickich fundacji w mieście z początku XVIII wieku.

Kto zaprojektował i wykonał kolumnę?

Autor rzeźby nie jest znany z imienia. Historycy sztuki przypuszczają, że dzieło powstało w pracowni jednego z ołomunieckich rzeźbiarzy współpracujących z Václavem Renderem — twórcą słynnej ołomunieckiej kolumny Trójcy Świętej. Materiałem użytym do budowy jest piaskowiec tego samego rodzaju, jaki wykorzystywano przy realizacjach w Ołomuńcu, co dodatkowo wiąże prościejowski pomnik z tamtejszą tradycją kamieniarską.

Co działo się z kolumną w kolejnych dekadach?

W drugiej połowie XX wieku wokół placu nasadzono drzewa, które miały zasłaniać katolicki pomnik od strony ratusza. Z czasem rozrastające się korzenie i gałęzie zaczęły jednak uszkadzać samą konstrukcję kolumny. Sytuację zmieniła dopiero gruntowna rewaloryzacja placu w 2015 roku, w ramach której pomnik poddano renowacji i przywrócono mu należyty wygląd.

Czy kolumna wciąż pełni funkcję religijną?

Tak. Od 2017 roku przy kolumnie odbywają się nabożeństwa maryjne, organizowane ósmego dnia każdego miesiąca. Dzięki temu pomnik nie jest wyłącznie zabytkiem historycznym, lecz wciąż żywym miejscem lokalnej pobożności.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał Mariánský sloup w Prościejowie? Kolumnę wzniesiono w 1714 roku jako wotum dziękczynne za koniec epidemii dżumy.

Kto ufundował pomnik? Fundatorem był miejski prawnik Karel Schellenberg, wcześniejszy właściciel gruntu, na którym powstał klasztor bonifratrów.

Dlaczego kolumnę nazywa się też morową? Ponieważ upamiętnia odwrócenie epidemii dżumy, w której zginęło ponad 250 mieszkańców Prościejowa.

Kto jest autorem rzeźby? Autor pozostaje nieznany, choć przypisuje się ją kręgowi ołomunieckich rzeźbiarzy współpracujących z Václavem Renderem.

Czy kolumna była renowowana? Tak, w 2015 roku, w ramach rewaloryzacji placu T. G. Masaryka, po latach uszkodzeń spowodowanych przez nasadzone wokół drzewa.

Czy przy kolumnie odbywają się dziś jakieś obrzędy? Tak, od 2017 roku ósmego dnia każdego miesiąca odprawiane są przy niej nabożeństwa maryjne.