Klasztor kanoników regularnych augustianów w Prościejowie

Klasztor kanoników regularnych augustianów w Prościejowie należy do najstarszych fundacji religijnych w historii miasta, choć dziś po jego pierwotnej, gotyckiej zabudowie nie ma już śladu – zespół klasztorny padł ofiarą wojen husyckich niespełna trzy dekady po powstaniu. Historia tego miejsca to opowieść o krótkim, ale ważnym epizodzie w dziejach średniowiecznego Prościejowa.

Kto ufundował klasztor w Prościejowie?

Klasztor powołał do życia Piotr I. z Kravař, możny pan władający wówczas Prościejowem. Dokument fundacyjny nosi datę 1 listopada 1391 roku. Nowa wspólnota otrzymała wezwanie Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny „na górach" – nazwa nawiązywała do biblijnej sceny odwiedzin Maryi u Elżbiety w górzystej krainie Judei.

Dlaczego akurat augustianie?

Fundacja wpisywała się w szerszy ruch zwany devotio moderna, czyli „nową pobożnością", który kładł nacisk na krzewienie kultury i wykształcenia, działalność charytatywną oraz kult maryjny. Kanonicy regularni augustianie byli w tamtym okresie kojarzeni właśnie z tego typu działalnością, a Piotr z Kravař liczył, że ich obecność podniesie poziom kulturalny miasta.

Czym zajmowali się zakonnicy?

W chwili powstania kanonia liczyła trzynastu członków, wraz z przełożonym na czele. Augustianie objęli opiekę nad miejską szkołą, a także nad parafią miejską – w ich gestii znalazły się kościoły świętych Piotra i Pawła oraz kościół Świętego Krzyża. Klasztor pełnił więc funkcję nie tylko religijną, ale i edukacyjną dla całej miejskiej społeczności.

Jak wyglądał zespół klasztorny?

Gotycki klasztor wraz z kościołem wzniesiono na terenie dawnej warowni, z kamienia. Solidna, obronna lokalizacja nie była przypadkowa – budynek miał w razie potrzeby służyć mieszkańcom Prościejowa jako schronienie w czasach zagrożenia, co świadczy o niespokojnych czasach, w jakich powstawał.

Co spotkało klasztor podczas wojen husyckich?

Spokojna egzystencja wspólnoty nie trwała długo. Już w 1423 roku, w trakcie wojen husyckich, klasztor i kościół zostały zniszczone przez wojska husyckie. Zakonnicy zdołali uciec i znaleźli schronienie w pobliskim Ołomuńcu, jednak do Prościejowa już nigdy nie powrócili, a klasztorne życie w mieście się nie odrodziło w tej formie.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał klasztor augustianów w Prościejowie? Fundację potwierdza dokument z 1 listopada 1391 roku, wystawiony przez Piotra I. z Kravař.

Ilu zakonników mieszkało w klasztorze? Na początku istnienia kanonia liczyła trzynastu członków wraz z przełożonym.

Czym zajmowali się augustianie w Prościejowie? Prowadzili miejską szkołę oraz sprawowali opiekę nad parafią, w tym kościołami świętych Piotra i Pawła oraz Świętego Krzyża.

Dlaczego klasztor przestał istnieć? Został zniszczony w 1423 roku podczas wojen husyckich, a zakonnicy schronili się w Ołomuńcu, skąd nigdy nie wrócili do Prościejowa.

Gdzie stał klasztor? Zespół klasztorny wzniesiono na terenie dawnej warowni, z myślą o tym, by w razie zagrożenia mógł też służyć jako schronienie dla mieszkańców miasta.