Maria column in Valašské Meziříčí

Kolumna maryjna w Valašské Meziříčí to barokowy pomnik wotywny, który od przeszło trzystu pięćdziesięciu lat stoi w samym sercu rynku (náměstí) tego wałaskiego miasta na Morawach. Kamienny słup wieńczy figura Marii Niepokalanej (Immaculaty) z rozłożonymi ramionami — sylwetka, która od pokoleń wita mieszkańców i przyjezdnych wchodzących na plac.

Kto ufundował kolumnę i kiedy powstała?

Fundatorką pomnika była hrabina Františka Eleonora, z domu Podstatská, żona Bernarda Ferdynanda z Żerotína — rodu, który w XVII wieku władał Valašským Meziříčím i tamtejszym zamkiem. Dokładna data powstania kolumny nie jest znana, ale wiadomo, że stała już gotowa 6 czerwca 1680 roku — tego dnia Bernard Ferdynand wystąpił o zgodę na budowę kaplicy maryjnej w miejscowym kościele, wspominając przy tym, że kolumna na rynku jest już ukończona. Miejscowa tradycja łączy jej powstanie z rokiem 1670 i wiąże ją z podziękowaniem za ocalenie miasta podczas najazdu tatarsko-tureckiego z 1663 roku — słupy maryjne w tamtym okresie masowo stawiano właśnie jako wota za odwrócenie zarazy, wojny czy najazdu.

Na czym wzorowali się twórcy kolumny?

Kolumna z Valašského Meziříčí powstała jako naśladownictwo znacznie sławniejszego pierwowzoru — barokowego słupa maryjnego dłuta Jana Jiříego Bendla, który w latach 1650–1652 stanął na Rynku Staromiejskim w Pradze. Praski oryginał był jednym z pierwszych i najbardziej wpływowych barokowych pomników wotywnych w Europie Środkowej, a jego kompozycja — kolumna z figurą Immaculaty na szczycie — stała się wzorem dla wielu podobnych realizacji w miastach czeskich i morawskich, w tym właśnie w Valašském Meziříčí.

Czy kolumna zawsze stała w tym samym miejscu?

Nie. Pierwotnie ustawiono ją nieco niżej niż obecnie i zwrócona była w stronę zamku Żerotínów. Na obecne miejsce przeniesiono ją w 1841 roku — przy tej okazji kolumnę obrócono i osadzono na nowym cokole. Podczas prac restauratorskich odsłonięto również ukryty, wcześniej nieznany fragment cokołu z wyrytą datą 1726 — najprawdopodobniej pozostałość po postumencie pod figurą świętego Jana Nepomucena, którą miał ufundować hrabia Franciszek z Żerotína.

Co jeszcze można zobaczyć w pobliżu?

Tuż obok kolumny maryjnej na rynku stoi figura świętego Floriana z 1901 roku, dłuta rzeźbiarza Františka Neumanna z Kromieryża — patrona strażaków, tradycyjnie stawianego w miastach nękanych pożarami. Sam rynek Valašského Meziříčí, wraz z otaczającą go zabudową, tworzy historyczne centrum miasta, które w 1992 roku objęto ochroną jako zabytkowa strefa miejska.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi kolumna maryjna? Na głównym rynku (náměstí) w Valašském Meziříčí, w otoczeniu historycznej zabudowy centrum miasta.

Kto i kiedy ufundował kolumnę? Ufundowała ją hrabina Františka Eleonora z Podstatských, żona Bernarda Ferdynanda z Żerotína; kolumna była już gotowa najpóźniej w 1680 roku, choć tradycja wiąże jej powstanie z rokiem 1670.

Dlaczego kolumnę postawiono właśnie w tym miejscu i czasie? Według miejscowej tradycji była to wotywna podzięka za ocalenie miasta podczas najazdu tatarsko-tureckiego w 1663 roku — praktyka stawiania słupów maryjnych jako wotum za odwrócone nieszczęście była w XVII-wiecznej Europie Środkowej powszechna.

Czy kolumna zawsze stała w obecnym miejscu? Nie — pierwotnie stała nieco niżej i była zwrócona w stronę zamku, a na dzisiejsze miejsce przeniesiono ją i obrócono w 1841 roku.