Lom u Červených Peček

Lom u Červených Peček to przyrodniczy pomnik geologiczny i paleontologiczny położony w północnej części gminy Červené Pečky, w powiecie kolińskim w Czechach. Niepozorny nieczynny piaskownik kryje w sobie zapis morskiej katastrofy sprzed dziewięćdziesięciu milionów lat i należy do najważniejszych stanowisk paleontologicznych na świecie.

Jak dotrzeć?

Lokalizacja znajduje się na obrzeżach Červených Peček, niedaleko wsi Bojiště, w regionie środkowoczeskim niedaleko Kolína. Teren znajduje się pod opieką Urzędu Krajowego Kraju Środkowoczeskiego, który odpowiada za jego ochronę. Miejsce nie jest duże ani rozbudowane turystycznie — to raczej cel dla osób zainteresowanych geologią, paleontologią i historią naturalną regionu niż klasyczna atrakcja krajobrazowa. Dojazd najwygodniej zaplanować samochodem z Kolína, skąd do Červených Peček jest stosunkowo blisko.

Co zobaczysz?

Rdzeniem obszaru jest opuszczony piaskownik o poziomym dnie i ścianach sięgających około sześciu metrów wysokości. W profilu odsłaniają się górnokredowe piaskowce i piaski, przykryte około trzema metrami plejstoceńskiego lessu. To właśnie w tych górnokredowych warstwach znajduje się główny powód ochrony miejsca — zapis transgresji, czyli nasuwania się morza kredowego na ląd, który miał miejsce dziewięćdziesiąt milionów lat temu.

Warstwy piaskowców i piasków kryją liczne skamieniałości muszli ostrygi Rhynchostreon suborbiculatum. Skorupy tego gatunku nagromadziły się w wyniku silnego sztormu morskiego, który wzburzył dno ówczesnego zbiornika i skoncentrował szczątki organizmów w jednym miejscu. Taka koncentracja skamieniałości sprawia, że stanowisko ma wyjątkową wartość naukową — pozwala odtworzyć nie tylko skład ówczesnej fauny, ale i dynamiczne zjawiska zachodzące na dnie kredowego morza.

Dla laika najciekawszy może być sam widok ściany wyrobiska, w którym gołym okiem widać wyraźną granicę między starszymi, górnokredowymi skałami a znacznie młodszym, plejstoceńskim lessem naniesionym przez wiatr dziesiątki tysięcy lat temu. To rzadka okazja, by w jednym miejscu zobaczyć zapis dwóch zupełnie różnych epok geologicznych i środowisk — morskiego oraz lądowego, peryglacjalnego.

Ochrona i znaczenie

Obszar chroniony jest jako pomnik przyrody od 1977 roku. Ranga stanowiska wykracza daleko poza skalę lokalną — ze względu na jakość i ilość zachowanego materiału paleontologicznego Lom u Červených Peček bywa wymieniany wśród najważniejszych stanowisk paleontologicznych na świecie dokumentujących życie w górnokredowych morzach Europy Środkowej.

Kiedy przyjechać?

Odsłonięcie geologiczne można oglądać przez cały rok, choć najlepszą widoczność ścian wyrobiska zapewniają suche miesiące wiosenne i letnie, kiedy roślinność nie zarasta jeszcze krawędzi piaskownika. Warto pamiętać, że to obszar chroniony — zbieranie skamieniałości i ingerencja w profil geologiczny są zabronione, a zwiedzanie powinno ograniczać się do obserwacji.

Najczęstsze pytania

Co to jest Lom u Červených Peček? To pomnik przyrody w postaci nieczynnego piaskownika, chroniony ze względu na wyjątkowe stanowisko paleontologiczne dokumentujące górnokredową transgresję morską sprzed 90 milionów lat.

Jakie skamieniałości można tu znaleźć? Profil geologiczny kryje liczne muszle ostrygi Rhynchostreon suborbiculatum, nagromadzone podczas silnego sztormu morskiego w kredzie.

Od kiedy miejsce jest chronione? Status pomnika przyrody obowiązuje od 1977 roku.

Czy można tu samodzielnie zbierać skamieniałości? Nie — jako obszar chroniony, teren nie pozwala na zbieranie materiału ani ingerencję w odsłonięcie geologiczne.