Na černé rudě

Na černé rudě to przyrodniczy pomnik położony w Czechach, tuż nad doliną zbiornika wodnego Vrchlice, około 1,4 km na północ od wsi Malešov w powiecie Kutná Hora, w kraju środkowoczeskim. Obszar chroni podziemne wyrobiska dawnej kopalni magnetytu wraz z zawalonymi komorami górniczymi, które dziś pełnią funkcję jednego z najważniejszych zimowisk nietoperzy w regionie.

Skąd wzięła się nazwa i co tu wydobywano?

Nazwa lokalizacji nawiązuje wprost do surowca, który przez wieki wydobywano w tym miejscu — czarnej rudy żelaza, czyli magnetytu. Ten wysokiej jakości minerał żelaza pozyskiwano tu z przerwami od początku XVIII wieku. Ostatni etap głębinowego wydobycia i prac poszukiwawczych zakończył się w 1957 roku, po czym kopalnia została opuszczona. Powstały w ten sposób dwupoziomowy system wyrobisk obejmuje zarówno strome, otwarte chodniki, jak i częściowo zawalone komory.

Dlaczego to miejsce jest chronione?

Przyrodniczy pomnik Na černé rudě ustanowiono w 2001 roku, a jego ochrona nie dotyczy walorów geologicznych czy historii górnictwa, lecz roli, jaką opuszczone wyrobiska odgrywają dla fauny. Podziemne korytarze i komory tworzą stabilne, wilgotne i chłodne mikroklimatycznie środowisko, idealne na zimowe schronienie dla nietoperzy. To właśnie dlatego teren uznano za bardzo istotne zimowisko tych ssaków, w tym gatunków szczególnie wrażliwych na zakłócenia w okresie hibernacji.

W latach 90. XX wieku dawną kopalnię częściowo zrekultywowano i zabezpieczono metalowymi kratami. Zabieg ten miał dwa cele: ustabilizować niebezpieczne, zawalające się wyrobiska oraz jednocześnie umożliwić nietoperzom swobodny dostęp do wnętrza, blokując wstęp ludziom. Dzięki temu populacja nietoperzy mogła się tu osiedlić i wykorzystywać podziemia jako bezpieczne miejsce zimowego odpoczynku.

Czy można zwiedzać Na černé rudě?

Nie — wejście na teren przyrodniczego pomnika jest zabronione. Zakaz wynika bezpośrednio z celu ochrony: obecność ludzi w okresie zimowym mogłaby zakłócać hibernację nietoperzy, co jest dla nich szczególnie groźne, ponieważ każde niepotrzebne przebudzenie zużywa cenne zapasy energii zgromadzone na całą zimę. Obszarem zarządza Urząd Krajski Kraju Środkowoczeskiego, który odpowiada za utrzymanie zabezpieczeń i nadzór nad terenem.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Na černé rudě? Nad doliną zbiornika Vrchlice, około 1,4 km na północ od Malešova, w powiecie Kutná Hora w kraju środkowoczeskim.

Co wydobywano w dawnej kopalni? Magnetyt, czyli wysokiej jakości rudę żelaza, wydobywaną z przerwami od początku XVIII wieku aż do 1957 roku.

Dlaczego miejsce jest chronione jako pomnik przyrody? Ze względu na podziemne wyrobiska pełniące funkcję ważnego zimowiska nietoperzy — to główny powód ochrony ustanowionej w 2001 roku.

Czy można wejść do dawnej kopalni? Nie, teren jest zamknięty dla zwiedzających, a wejścia zabezpieczono kratami chroniącymi jednocześnie nietoperze i odwiedzających.

Kto zarządza tym terenem? Regionalny Urząd Krajski Kraju Środkowoczeskiego (Krajský úřad Středočeského kraje).