Lom u Nové Vsi

Lom u Nové Vsi to niewielki, ale przyrodniczo cenny rezerwat w postaci dawnego kamieniołomu, położony tuż przy miejscowości Nová Ves I w powiecie kolińskim, w środkowych Czechach. Obszar chroniony zajmuje zaledwie 0,33 hektara, leży na wysokości między 210 a 230 metrów n.p.m. i mimo skromnych rozmiarów łączy w sobie dwa powody ochrony: wartość geologiczną odsłoniętych warstw skalnych oraz rolę schronienia dla zagrożonych płazów.

Skąd wzięło się to miejsce?

Teren dzisiejszego rezerwatu przyrody był niegdyś czynnym wyrobiskiem, w którym wydobywano kruszywo drogowe. Eksploatacja rozpoczęła się w latach 30. XX wieku i trwała do 1958 roku. Po zakończeniu prac wyrobisko stopniowo zaczęła zajmować roślinność, a na jego dnie powstał zbiornik wodny, który dziś stanowi serce tego niewielkiego ekosystemu. Status ochrony przyrodniczej nadano temu miejscu 20 listopada 1990 roku.

Co widać w ścianach dawnego kamieniołomu?

Ściany wyrobiska odsłaniają osady kredowe, powstałe w dolnym i środkowym turonie. Dla geologów i paleontologów to cenne okno na historię regionu sprzed dziesiątek milionów lat – warstwy skalne pozwalają odczytać, jak wyglądało to miejsce, gdy pokrywało je płytkie morze kredowe. Właśnie ta czytelność geologicznego zapisu była jednym z głównych argumentów za objęciem terenu ochroną.

Dlaczego staw na dnie kamieniołomu jest tak ważny?

Woda, która zgromadziła się w najniższej części dawnego wyrobiska, stała się z czasem refugium dla kilku gatunków płazów, których populacje w krajobrazie rolniczym środkowych Czech są coraz mniej liczne. W stawie i jego otoczeniu spotkać można traszkę zwyczajną, traszkę grzebieniastą oraz kumaka nizinnego. Dla tych gatunków niewielki, izolowany zbiornik w byłym kamieniołomie pełni funkcję swoistej genowej rezerwy – miejsca, gdzie mogą się rozmnażać z dala od presji typowej dla intensywnie użytkowanych terenów rolniczych.

Jak wygląda to miejsce dzisiaj?

Lom u Nové Vsi to dziś spokojny, częściowo zarośnięty teren, w którym naturalna sukcesja roślinności łagodzi ślady dawnej działalności wydobywczej. Skalne ściany wciąż są widoczne i czytelne, a otoczenie stawu porasta roślinność charakterystyczna dla wilgotnych siedlisk. To miejsce ma przede wszystkim znaczenie przyrodnicze i naukowe – nie jest rozbudowanym punktem turystycznym z infrastrukturą, lecz kameralnym zakątkiem dla osób zainteresowanych geologią i lokalną przyrodą.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Lom u Nové Vsi? Rezerwat leży przy miejscowości Nová Ves I, w powiecie kolińskim, w środkowoczeskim kraju, na wysokości 210–230 m n.p.m.

Jak duży jest ten obszar chroniony? Powierzchnia wynosi zaledwie 0,33 hektara – to jeden z mniejszych obszarów chronionych w regionie.

Kiedy powstała ochrona przyrodnicza tego miejsca? Status pomnika przyrody nadano 20 listopada 1990 roku.

Dlaczego to miejsce jest chronione? Z dwóch powodów: ze względu na odsłonięcia kredowych osadów (dolny–środkowy turon) o wartości geologicznej oraz jako siedlisko zagrożonych płazów, w tym traszki grzebieniastej i kumaka nizinnego.

Czy dawniej wydobywano tu surowce? Tak, był to czynny kamieniołom kruszywa drogowego, eksploatowany od lat 30. XX wieku do 1958 roku.